اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
الَّذِي يَراک‌َ حِين‌َ تَقُوم‌ُ (218) وَ تَقَلُّبَک‌َ فِي السّاجِدِين‌َ (219)
خداوندي که مي‌بيند تو را در موقعي که قيام ميکني و ميگردي از حالي بحالي در سجده کنندگان.
اينکه آيه چند نحو تفسير شده در اخبار و در کلمات مفسرين:
«1» (الَّذِي يَراک‌َ حِين‌َ تَقُوم‌ُ) در صلوة منفردا (وَ تَقَلُّبَک‌َ فِي السّاجِدِين‌َ) در جماعت مؤمنين.
«2» حين تقوم در نماز شب که گفتند بر حضرت واجب بود بظاهر امر که دلالت بر وجوب
جلد 14 - صفحه 99
دارد در آيه شريفه وَ مِن‌َ اللَّيل‌ِ فَتَهَجَّد بِه‌ِ نافِلَةً لَک‌َ عَسي أَن يَبعَثَک‌َ رَبُّک‌َ مَقاماً مَحمُوداً (اسري آيه 79) که گفتند مقام شفاعت است لکن شفاعت يکي از شئون مقام محمود است و مقام محمود پس از تنزل از مقام ربوبيه داراي جميع کمالات بود چنانچه در خبر است
«نزلونا من الربوبية و قولوا في حقنا ما شئتم»
(وَ تَقَلُّبَک‌َ فِي السّاجِدِين‌َ) در فرائص يوميه که بر تمام مکلفين واجب است که ساجدين باشند.
«3» حين تقوم از بعثت يعني مبعوث شدي و تقلبک في الساجدين دعوت مؤمنين.
«4» حين تقوم در عالم نورانية که اول مخلوق الهي بوده و تقلبک في الساجدين در اصلاب طاهره و ارحام طيبه که اخبار بسياري بر اينکه معني داريم.
«5» که بنظر اقرب ميآيد حين تقوم قيام بدعوت و تبليغ احکام و رسالت و هدايت و ارشاد و تقلبک في الساجدين مقام عمل است با مؤمنين و قيام مجرد ايستادن نيست يکي از اسماء الهي يا قائم يا دائم قيام بخلق و رزق و ساير شئون ربوبي و از القاب حضرت بقية اللّه قائم است. اقامة الصلاة حفظ نماز است که از بين نرود و اتيان آن در امور اتيان بآنها است و ممکن است به اطلاق شامل جميع مذکورات شود و اخبار هم بيان مصداق باشد.