اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُم‌ُ الغاوُون‌َ (224) أَ لَم تَرَ أَنَّهُم فِي کُل‌ِّ وادٍ يَهِيمُون‌َ (225) وَ أَنَّهُم يَقُولُون‌َ ما لا يَفعَلُون‌َ (226)
و شعراء را متابعت ميکنند اهل غوايت و ضلالت آيا نميبيني که اينکه شعراء در هر وادي و هر رشته فرو ميروند و اينها ميگويند آنچه را که خود عمل نميکنند.
(و الشعراء) مراد جميع شعراء نيست بواسطه استثناء در آيه بلکه شعرايي هستند که
جلد 14 - صفحه 101
اکاذيبي بهم بافته مدح ميکنند کساني که مستحق مدح نيستند که يکي از گناهان کبيره مدح من لا يستحق المدح است مثل جبابره و ظلمه که مستحق هزار گونه ذم هستند بطمع صله و تملق و ذم و هجو ميکنند کساني که مستحق ذم نيستند که ذم من لا يستحق الذم هم از گناهان کبيره است بلکه سزاوار هزار گونه مدح هستند. مثل انبياء و اوصياء و مقربان درگاه احديت و اغراقات و اکاذيبي که در مدح معشوقه و شراب و تصنيفات که مناسب با مجالس رقص و لهو و لعب است که ميفرمايد:
(يَتَّبِعُهُم‌ُ الغاوُون‌َ) که اهل ضلالت و غوايت باين اشعار در مجالس و محافل و بخصوص در اعراس و مراکز فساد تمسک ميجويند و کأنه اينها را وحي منزل ميدانند.
(أَ لَم تَرَ أَنَّهُم فِي کُل‌ِّ وادٍ يَهِيمُون‌َ) آيا نميبيني که اينکه شعراء در هر رشته که وارد ميشوند فرو ميروند و چه اندازه اغراق گويي ميکنند!؟ (وَ أَنَّهُم يَقُولُون‌َ ما لا يَفعَلُون‌َ.) و اينکه شعراء ميگويند آنچه را که عمل نميکنند در امر بمعروف و نهي از منکر و ارشاد و نحو اينها لکن خود تارک هستند معروف را و مرتکب ميشوند منکر را و عيب‌هاي ديگران را ميگويند.
در شعر مپيچ و در فن او || چون اکذب او است احسن او