1- جذب مردم مهم نيست، مهم اين است که چه افرادى و به چه هدفى جذب شوند. «يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ»
2- اسلام با هنر مخالف نيست، با شعر بى‌هدف مخالف است. «فِي کُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ»
3- اگر شعر همراه با ايمان و تقوا نباشد، خيالات و احساسات شخصى شاعر و تمايلات مردم، هر روز شاعر را به يک وادى مى‌کشاند. «فِي کُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ»
4- آنچه مورد انتقاد است، گمراه کردن مردم و سرگرم نمودن آنان به امور مختلف است. «يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ- فِي کُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ» خواه در زمينه‌ى شعر باشد يا قصه، يا فيلم يا عکس يا تئاتر يا طنز و يا سخنرانى، لکن شعر به خاطر زيبايى و ويژگى‌هاى خاصّش نافذتر است.
5- آفت‌هاى شعر چند چيز است: پيروى نااهلان، «يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ»، بى‌هدفى «فِي کُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ» و بى‌عملى. «يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ»
6- اگر شعر و هنر در کنار ايمان قرار نگيرد، بسترى مناسب و مسيرى هموار براى حرکت منحرفان خواهد شد. «وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ- إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا»
7- يکى از شيوه‌هاى امر به معروف و نهى از منکر، معرّفى الگوهاى حقّ و باطل است. وَ الشُّعَراءُ ... إِلَّا الَّذِينَ
8- قرآن از شاعرى که اهل حرف است نه عمل، انتقاد کرده است. «يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ»
«1». تفسير منهج‌الصادقين.
جلد 6 - صفحه 384
9- انصاف را مراعات کنيد. حقّ خوبانِ هر صنف و گروه را ناديده نگيريد. شعر و هنر در دست صالحان ارزش است. «إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا»
10- ايمان، عمل صالح و ياد خدا، هنرمند و شاعر را از انحراف نجات مى‌دهد.
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا ...
11- قرآن شعرى را تأييد مى‌کند که از شاعرِ مؤمن و عامل و ذاکر خدا باشد و در مسير تحريک مردم براى دفاع از حقّ به کار گرفته شود. آمَنُوا وَ عَمِلُوا ... وَ انْتَصَرُوا ...
12- ايمان بر عمل مقدّم است و اعمال نيز بايد صالح باشد تا کارساز شود. «آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ»
13- ياد خدا، به زمان و مکان و مقدار، محدود نيست. (در هر زمان، در هر مکان، هر چه بيشتر) «ذَکَرُوا اللَّهَ کَثِيراً»
14- هر کجا خطر لغزش زياد است بايد ياد خدا نيز زياد باشد. «ذَکَرُوا اللَّهَ کَثِيراً»
15- با هنر وشعر، به مقابله‌ى ستمگران برويم. «وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا»
16- خداوند در کمين ستمگران است. «وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا»
«والحمدللّه ربّ العالمين»
جلد 6 - صفحه 387
سوره‌ى نمل
اين سوره نود و سه آيه دارد و نام معروف آن به مناسبت آيه‌ى 18 که درباره‌ى داستان مورچگان و حضرت سليمان است، «نمل» مى‌باشد، ولى نام «سليمان» و «طاسين» نيز بر آن نهاده شده است.
تمام اين سوره در مکّه- در جريان‌ها و مناسبت‌هاى مختلف- نازل شده و «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»* دوبار در آن آمده است؛ يکى در آغاز سوره و ديگرى در آيه‌ى 30 در آغاز نامه‌ى حضرت سليمان به ملکه‌ى سبأ.
مبارزات چهار پيامبر بزرگ الهى، (موسى، سليمان، صالح و لوط عليهم السلام) با اقوام منحرف زمان خود در اين سوره آمده است که مفصّل‌ترين آن، برخورد حضرت سليمان با ملکه‌ى سبأ و چگونگى ايمان آوردن او به خدا مى‌باشد.
سخن گفتن پرندگانى همچون هدهد و حشراتى چون مورچه، حضور افرادى از جنّ در لشگر و دربار سليمان و بالاخره آوردن تخت بلقيس از يمن به شام در يک چشم بهم زدن، بخشى ديگر از آيات اين سوره را به خود اختصاص داده است.
جلد 6 - صفحه 388
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان