1- يکى از سنّت‌هاى الهى اين است که وحى را با برترى و مقامى که دارد در دسترس انسان قرار دهد. «تِلْکَ»
2- دايره‌ى ارشاد از طريق گفتن و شنيدن، گسترده‌تر از نوشتن و خواندن است.
(کلمه‌ى قرآن قبل از کتاب آمده است) «الْقُرْآنِ وَ کِتابٍ»
3- حرکت انبيا فرهنگى و با قرائت و کتابت همراه است. «آياتُ الْقُرْآنِ وَ کِتابٍ»
جلد 6 - صفحه 389
4- قرآن، کتابى بس بزرگ است. ( «کِتابٍ»، بدون «الف و لام» و همراه با تنوين نشانه‌ى عظمت است)
5- قرآن براى مردم قابل درک است. «کِتابٍ مُبِينٍ»
6- ارشاد و تبليغ، بايد با محتواى روشن و شيوه‌اى صريح و قاطع همراه باشد.
«تِلْکَ- مُبِينٍ»
7- هدايت، درجات و مراحلى دارد: هدايت ابتدايى: «هُدىً لِلنَّاسِ»* هدايت تکميلى: هُدىً ... لِلْمُؤْمِنِينَ
8- از امتيازات قرآن، مکتوب بودن: «کِتابٍ» روشن و روشنگر بودن: «مُبِينٍ» هدايت کردن: «هُدىً» و بشارت دادن است. «بُشْرى»
9- رسالت اصلى قرآن، هدايت و بشارت است و توجّه قرآن به علوم و مسائل ديگر جنبى است. «هُدىً وَ بُشْرى»
10- ايمان، کليد هدايت و نجات است. «هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ»
11- در هدايت شدن، قابليّت شرط اصلى است. «لِلْمُؤْمِنِينَ»
12- براى ترويج خوبى‌ها، از خوبان تجليل کنيم. الَّذِينَ ...
13- در تجليل، محور کردار مردم است، نه نام وعنوان آنها. يُقِيمُونَ ... يُؤْتُونَ ...
14- عمل، نشانه‌ى ايمان است. لِلْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يُقِيمُونَ ...
15- حتّى مؤمنان اهل نماز و زکات براى تداوم کار خود به هدايت الهى نياز دارند. هُدىً ... لِلْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ ... در قيامت نيز انسان به مرحله‌اى از هدايت محتاج است. «يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمانِهِمْ» «1»
16- نمازى ارزش دارد که با شرايط صحّت و کمال انجام گيرد. «يُقِيمُونَ» (معناى‌اقامه‌ى نماز، انجام دادن آن با شرايط است)
17- رابطه با خداوند بر رابطه با مردم مقدّم است. «يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّکاةَ»
«1». يونس، 9.
جلد 6 - صفحه 390
(نماز، قبل از زکات آمده است)
18- چون نماز و رابطه با خدا، زمينه‌ساز ساير کارهاى خير است، نام آن در ابتدا آمده است. «الصَّلاةَ»
19- تداوم عمل، به عمل ارزش مى‌دهد. «يُقِيمُونَ- يُؤْتُونَ» (فعل مضارع نشانه‌ى استمرار و تدوام است)
20- يکى از امتيازات اسلام اين است که مسايل الهى و مردمى، معنوى و مادّى، اين جهانى و آن جهانى را در کنار هم قرار داده است. «الصَّلاةَ- الزَّکاةَ»
21- در تبليغ، اوّل کارهايى را مطرح کنيد که براى مردم خرج ندارد. (اوّل نماز، بعد زکات) «الصَّلاةَ- الزَّکاةَ»
22- مؤمن در برابر مسايل اجتماعى و نياز محرومان و گرسنگان، احساس مسئوليّت مى‌کند. «يُؤْتُونَ الزَّکاةَ»
23- هرکجا حسّاسيّت لازم است، کلام را تکرار کنيد. (نماز وزکات با يک کلمه «الَّذِينَ» آمده، ولى يقين به معاد با دو بار کلمه‌ى «هُمْ» بکار رفته است.)
24- نماز و زکاتى ارزش دارد که با ايمان به معاد همراه باشد. «وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ»
25- اهل يقين، تنها گروه خاصّى هستند. «هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ» تکرار کلمه‌ى «هُمْ» نشانه‌ى اين است که اين گروه، گروه خاصّى هستند.
26- مؤمنين برنده هستند؛ با نماز خودسازى مى‌کنند و با زکات مشکلات جامعه را حل و با يقين به معاد، آينده‌ى خود را تأمين مى‌کنند. يُقِيمُونَ الصَّلاةَ ...
الزَّکاةَ ... يُوقِنُونَ
27- علم، به فراموشى تبديل مى‌شود ولى يقين، با توجّه دائمى همراه است.
«يُوقِنُونَ»
28- گمان و دانستن کافى نيست، باور قلبى و يقين لازم است. «يُوقِنُونَ»
تفسير نور(10جلدى)، ج6، ص: 391