تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ الَّذِينَ کَفَرُوا إِنْ هَذا إِلاَّ إِفْکٌ افْتَراهُ وَ أَعانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جاؤُ ظُلْماً وَ زُوراً «4»
بعد از آن اخبار تکذيب مشرکان و بيان شبهات آنان را فرمايد:
وَ قالَ الَّذِينَ کَفَرُوا: و گفتند آنانکه کافر شدند، إِنْ هَذا: نيست اين قرآن که محمد به ما آورده، إِلَّا إِفْکٌ افْتَراهُ: مگر دروغى که بر بافته است آن را از پيش خود، وَ أَعانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ: و کمک و يارى نموده‌اند او را بر ساختن آن دروغ گروهى ديگر مانند «حبر» غلام عامر، و «يسار» غلام علاء بن خضرمى. يا «عبيد بن خضر» حبشى، يا «عداس» غلام خويطب بن عبد العزى، يا «نکيهه» رومى يا جمعى ديگر از يهود، يعنى اين جماعت اخبار امتهاى گذشته بر او مى‌خوانند و او به عبارت عرب بر ما القا مى‌کند و قائل اين سخن، نضر بن حرث و اتباع او بودند که اين شبهه را در ميان مردم القاء نمودند و تفصيل آن در آيه «يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ» مذکور گشته.
پس حق تعالى در رد قول اين مکذبان فرمايد: فَقَدْ جاؤُ ظُلْماً: پس بتحقيق
جلد 9 - صفحه 303
مشرکان در اين گفتار خود آمده‌اند، يعنى کرده‌اند ستم و تعدى از حق، زيرا کلام معجز نظام قرآن شريف را متلقن از يهود مى‌دانند. وَ زُوراً: و بهتان نسبت باختلاق، زيرا آن را نسبت به کسى دهند که او از آن منزه و مبرى باشد.
زمخشرى در کشاف گفته: ظلم و جور ايشان از اين جهت است که کلام عربى را که جميع فصحاى عرب عاجز بودند از آوردن مثل آن، مى‌گفتند ملقن است از عجمى و رومى. «1»