اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا إِن هَذا إِلاّ إِفک‌ٌ افتَراه‌ُ وَ أَعانَه‌ُ عَلَيه‌ِ قَوم‌ٌ آخَرُون‌َ فَقَد جاؤُ ظُلماً وَ زُوراً «4»
و گفتند کساني که کافر بودند نيست اينکه قرآن مگر دروغ بافي که اينکه مدعي رسالت افتراء بسته و کمک کردند او را بر اينکه قوم ديگران پس بتحقيق آمدند اينکه کفار از روي ظلم و کذب و بيجا گويي.
(وَ قال‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا) مطلق کساني که ايمان به رسول محترم نياوردند از مشرکين يهود، نصاري، مجوس، طبيعي و غير اينها.
(إِن هَذا) اشاره به قرآن مجيد است.
(إِلّا إِفک‌ٌ) افک را تفسير کردند به اسوء الکذب و بعضي به بهتان گفتند اينکه قرآن دروغ بسيار بزرگيست از جانب خدا نبوده و وحي نشده چنانچه يزيد در اشعارش گفت.
(لعبت هاشم بالملک فلا || خبر جاء و لا وحي نزل
جلد 13 - صفحه 575
ليت أشياخي ببدر شهدوا || جزع الخزرج من وقع الاصل
لاهلوا و استهلوا فرحا || ثم قالوا يا يزيد لا تشل)
لعنه اللّه لعنا کثيرا (افتَراه‌ُ) ضمير برگشت به حضرت رسالت است العياذ پيغمبر افتراء بخدا زده که ميگويد اينکه قرآن از جانب او است.
(وَ أَعانَه‌ُ عَلَيه‌ِ قَوم‌ٌ آخَرُون‌َ) مفسرين گفتند مراد جماعت يهود که به شرف اسلام مشرف شدند آنها اعانت کردند اينکه پيغمبر را در بافتن اينکه آيات و سور و در خبر ابي الجارود از حضرت باقر است فرمود:
(يعنون ابا فکيهه و حبرا و عداسا و عباسا.
و در نسخه ديگر به جاي عباس عابس مولي حويطب ضبط شده لکن در جاي ديگر ميفرمايد:
(وَ لَقَد نَعلَم‌ُ أَنَّهُم يَقُولُون‌َ إِنَّما يُعَلِّمُه‌ُ بَشَرٌ لِسان‌ُ الَّذِي يُلحِدُون‌َ إِلَيه‌ِ أَعجَمِي‌ٌّ وَ هذا لِسان‌ٌ عَرَبِي‌ٌّ مُبِين‌ٌ) نحل آيه 105.
(فَقَد جاؤُ ظُلماً وَ زُوراً) قرآني که از شش جهت معجزه بودنش واضح و روشن است چنانچه در مقدمه گذشت.
ديگر چه ظلمي بالاتر از اينکه است که مثل قرآن را و وجود مقدس حضرت رسالت را با آن معجزات محير العقول بگويند افک و افتري است.
(وَ زُوراً) زور باطل و لهو گويي است که مثل غناء را از ملهيات شمردند و اينکه نسبت افک به قرآن و افتراء به نبي اکرم باطل و لهو است.