اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بَل کَذَّبُوا بِالسّاعَةِ وَ أَعتَدنا لِمَن کَذَّب‌َ بِالسّاعَةِ سَعِيراً «11»
بلکه اينکه کفار تکذيب کردند و دروغ پنداشتند ساعت قيامت و ما مهيا کرده‌ايم از براي کساني که تکذيب ساعة کردند سعير را، نار افروخته.
(بَل کَذَّبُوا بِالسّاعَةِ) الف و لام الساعة عهد است ساعة مخصوص که قيامت باشد و يکي از اسماي او ساعت است چنانچه ميفرمايد:
(وَ أَن‌َّ السّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيب‌َ فِيها وَ أَن‌َّ اللّه‌َ يَبعَث‌ُ مَن فِي القُبُورِ) حج آيه 7.
(إِن‌َّ السّاعَةَ آتِيَةٌ أَکادُ أُخفِيها) طه آيه 15.
و تکذيب ساعة انحايي دارد.
1- به کلّي منکر بعث و قيامت باشد.
2- معاد روحاني قائل باشد و منکر جسماني باشد چنانچه حکماء و عرفاء گفتند.
3- با بدن حور قليايي که صورت بي‌ماده باشد.
4- بعض خصوصيات معاد را منکر شود مثل صراط، ميزان، تطاير کتب.
5- حساب، خلود، شفاعت و ساير ضروريات معاد و از براي همه اين‌ها.
(وَ أَعتَدنا لِمَن کَذَّب‌َ بِالسّاعَةِ سَعِيراً).
اينکه جمله دلالت دارد بر اينکه جهنم الآن موجود است چنانچه بهشت هم خلق شده چون به صيغه ماضي بيان فرموده «اعتدنا» و «سعير» آتش است که شعله مي‌زند به زبان عجم الو.
اشکال در آيه شريفه دارد (فَاتَّقُوا النّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النّاس‌ُ وَ الحِجارَةُ) بقره آيه 22.
جلد 13 - صفحه 585
(يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا قُوا أَنفُسَکُم وَ أَهلِيکُم ناراً وَقُودُهَا النّاس‌ُ وَ الحِجارَةُ) تحريم آيه 6 «وقود» هيزم و گيرانه آتش است و هنوز که ناس جهنم نرفته‌اند.
جواب هيزم و گيرانه تا آتش نباشد افروخته نمي‌شود پس آتش است و شعله هم دارد که هيزم در آن ريخته شود روشن مي‌شود يعني مي‌سوزد.