اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِذا رَأَتهُم مِن مَکان‌ٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَ زَفِيراً «12»
زماني که ببيند آن نار سعير آنها را از مکان دوري مي‌شنوند از آتش «سعير» با غيظ و فرياد نعره آن را (إِذا رَأَتهُم) اشکال آنها آتش را مي‌بينند نه آتش آنها را به‌بيند.
جواب بعضي گفتند اينکه بيان ابلغ در تاکيد است موقعي که آتش را مشاهده مي‌کنند کانه او اين‌ها را مي‌بيند و با غيظ و غضب به آنها متوجه ميشود، لکن تحقيق در جواب اينکه است که بهشت و جهنم و نعم بهشتي و عذاب‌هاي جهنمي حياة و شعور و ادراک دارند مثلا فلان نعمت بهشتي را تمام اهل بهشت دارند لکن مامور است به هر کدام به درجه ايمان و اعمال و اخلاقش لذت به بخشد و همچنين اهل عذاب تمام در آتش مي‌سوزند لکن آتش مامور است هر کدام را به درجات کفر و سوء عمل و فساد اخلاق به سوزاند و مورد امر و نهي الهي واقع ميشود چنانچه خطاب به جهنم.
(يَوم‌َ نَقُول‌ُ لِجَهَنَّم‌َ هَل‌ِ امتَلَأت‌ِ وَ تَقُول‌ُ هَل مِن مَزِيدٍ) ق آيه 29 پس مي‌گوييم آتش موقعي که کفار را در محشر مشاهده ميکند.
(مِن مَکان‌ٍ بَعِيدٍ) در خبر از حضرت صادق عليه السلام است مي‌فرمايد مسير
جلد 13 - صفحه 586
صد سال راه.
(سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَ زَفِيراً) مي‌شنوند صداي نعره‌هاي جهنم که بطرف آنها با حالت غيظ و غضب حمله ميکند و مي‌ربايد آنها را.
اشکال- زفير شنيدني است اما غيظ ديدني است.
جواب- مي‌شنوند نعره جهنم را در حالت غيظ و غضب.