تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) فَقَدْ کَذَّبُوکُمْ بِما تَقُولُونَ فَما تَسْتَطِيعُونَ صَرْفاً وَ لا نَصْراً وَ مَنْ يَظْلِمْ مِنْکُمْ نُذِقْهُ عَذاباً کَبِيراً «19» جلد 9 - صفحه 317 بعد از آن خطاب به معبودان التفات فرمايد به عبده ايشان به جهت احتجاج و الزام ايشان: فَقَدْ کَذَّبُوکُمْ بِما تَقُولُونَ‌: پس بتحقيق تکذيب کردند خدايان شما شما را به آنچه مى‌گوئيد که ايشان شريک خدا هستند. حاصل آيه آنکه به مشرکان گوئيم که معبودان شما تکذيب کردند شما را و مرا از شريک منزه دانستند. فَما تَسْتَطِيعُونَ صَرْفاً: پس توانائى ندارند و نمى‌توانند معبودان شما گردانيدن و دفع کردن عذاب را از شما، وَ لا نَصْراً: و نه يارى کردن شما را به نجات از عقاب خدا. 2- مراد صرف حيله است، يعنى قدرت ندارند که حيله کنند در دفع عذاب و يارى شما دهند در نجات. 3- اصمعى گفته: مراد به «صرف» توبه و مراد به «نصر» فديه است يعنى نه توبه قبول کنند نه فدا. «1» 4- قرائت حفص (فما تستطيعون) بياء خوانده، يعنى شما مشرکان نتوانيد از خود دفع عذاب مرا نمائيد و يکديگر را يارى کنيد و از عقوبت من برهانيد. «2» 5- ضمير فاعل در «کذبوکم» راجع است به مشرکان، و خطاب به اهل ايمان، يعنى مشرکان شما را دروغگو دانستند به آنچه شما ايشان را خبر مى‌داديد در دنيا از قيامت و حشر و بهشت و جهنم، پس نتوانند امروز که از خود دفع عذاب کنند و يکديگر را نصرت نمايند، يا نتوانيد شما دفع عذاب آنها را نمائيد و ياورى ايشان دهيد. «3» وَ مَنْ يَظْلِمْ مِنْکُمْ‌: و هر که ستم کند از شما مکلفان به شرک، يا از فرمان الهى بيرون رود به ارتکاب معاصى و توبه ننمايد، نُذِقْهُ عَذاباً کَبِيراً: بچشانيم او را عذاب بزرگ که آتش جهنم باشد. «1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 362، چاپ اسلاميّه. «2». همان مدرک. «3». همان مدرک. جلد 9 - صفحه 318 تنبيه: شرط اگرچه اعم است از هر کافر و فاسق، لکن در اقتضاى جزا مقيد است به عدم مزاحم فسق و کفر که اسلام است و توبه، يعنى مشرک و فاسق مستوجب عذاب جهنم باشند در صورتى که بهمان حال بميرند و موفق به اسلام و توبه نشوند.