تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ أَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِي أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ أَ فَلَمْ يَکُونُوا يَرَوْنَها بَلْ کانُوا لا يَرْجُونَ نُشُوراً (40)
«1». علل الشرايع، باب 38- ص 40 و 41 و 42 و 43 (43- 40) و نيز عيون اخبار الرضا عليه السّلام، ج 1، باب 16 ص 163.
جلد 9 - صفحه 341
وَ لَقَدْ أَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِي: و هر آينه آمدند، يعنى گذشتند قريش وقت تجارت به شام بر شهرى که، أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ: بارانيده شد باران بد، يعنى باريدن سنگ کبريت. مراد شهر سدوم است بزرگترين شهر مؤتفکات قوم لوط که بعد انقلاب حق تعالى، سنگ بر ايشان باريد؛ پنج شهر، چهار شهر را هلاک، و يکى را که آن عمل نمىکردند باقى گذاشت و کفار قريش بر آن شهرها مىگذشتند. أَ فَلَمْ يَکُونُوا يَرَوْنَها: آيا پس نبودند که در وقت مرور بر آن ديدند آنها را به چشمهاى خود و آثار عذاب آن را مشاهده کردند تا از آن عبرت يابند. بَلْ کانُوا لا يَرْجُونَ نُشُوراً: بلکه بودند که از روى کفر توقع نداشتند برانگيختن و عاقبت جزاى خود را، و از اين جهت به ديده اعتبار و اتعاظ در آن نگاه نکردند و مانند حيوان بر آن مرور کردند.
نکته: وضع رجا در موضع توقع، براى آنست که متوقع عاقبت نيست مگر کسى که اعتقاد داشته باشد به آن، و لذا اين جماعت نظر در آثار عذاب نمىکردند و به آن متنبه نمىشدند. يا رجا به معنى امل باشد، يعنى قيامت مأمول آنها نبود تا طمع ثواب بر آن داشته و بدان سبب کارهاى نيکو نمايند و از افعال بد دورى جويند، چنانکه اهل ايمان اينطور هستند. در لغت تهامه «رجا» به معنى خوف است، پس معنى آنکه نمىترسند از قيامت و بعث.