اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد أَتَوا عَلَي القَريَةِ الَّتِي أُمطِرَت مَطَرَ السَّوءِ أَ فَلَم يَکُونُوا يَرَونَها بَل کانُوا لا يَرجُون‌َ نُشُوراً (40)
و هر آينه بتحقيق آمدند بر شهرستاني که باريد بر آن باريدن سويي آيا پس از اينکه نيستند به بينند آن شهرستان را بلکه هستند که اميد ندارند حشر و نشر را.
نوع مفسرين گفتند مراد شهر قوم لوط بود که بر آنها باران سنگ باريد
جلد 13 - صفحه 622
و تمام هلاک شدند لکن اينکه به نظر بعيد مي‌آيد از جهاتي يک جهت اينکه قضيه قوم لوط در جمله (قُرُوناً بَين‌َ ذلِک‌َ کَثِيراً) داخل بود که بين قوم نوح و اصحاب رس که شرحش در آيه قبل بيان شد جهت ديگر آنکه آثاري از قراء قوم لوط باقي نبود که کفار مکه بروند و مشاهده کنند زيرا هفت شهر قوم لوط واژگون شد جز بياباني مشاهده نمي‌شد و اگر بگويي از آثار تاريخي اينها استفاده کرده باشند کتب تاريخي در آن زمان نبوده اگر چيزي باشد در گفته‌هاي يهود بود.
جهت سوم اينکه کفار قريش و اهل حجاز با محل قوم لوط هم فاصله مکاني داشته و هم فاصله زماني و آنچه بنظر ميرسد و اللّه اعلم بمراد:
همان قوم ابرهه که در سال عام الفيل سال ولادت حضرت رسول بوده و چيزي تا زمان بعثت نگذشته چهل سال و بسياري از اهل مکه بخصوص پير مردان مشاهده کرده بودند که شرح آن در سوره فيل که در مکه نازل شده اوائل بعثت آمده که براي يک قصد سويي (خرابي کعبه) آمده بودند.
خداوند توسط ابابيل حجاره سجيل بر سر آنها باريد و آنها را کعصف مأکول کرد لذا ميفرمايد:
(وَ لَقَد أَتَوا) اينکه کفار قريش و مشرکين مکه.
(عَلَي القَريَةِ الَّتِي أُمطِرَت مَطَرَ السَّوءِ) که نزديک مکه طرف يمن و حبشه بوده مشاهده کردند سپس از روي تعجب ميفرمايد:
(أَ فَلَم يَکُونُوا يَرَونَها) البته بودند و ديدند و مشاهده کردند ولي عدم تنبه آنها عدم ايمان آنها براي اينست.
(بَل کانُوا لا يَرجُون‌َ نُشُوراً) اعتقاد به قيامت و بعث و حشر ندارند و اميد ثواب و خوف عقاب در آنها نيست غافل صرف.
623