اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا إِن تُطِيعُوا فَرِيقاً مِن‌َ الَّذِين‌َ أُوتُوا الکِتاب‌َ يَرُدُّوکُم بَعدَ إِيمانِکُم کافِرِين‌َ (100)
اي کساني که ايمان آورده‌ايد اگر شما گوش بگفتار اهل کتاب دهيد و اطاعت آنها را بکنيد شما را برميگردانند پس از ايمانتان بکفر و کافر ميشويد.
توضيح کلام اينکه تأثير افعال در خارج منوط بدو چيز است بايد فاعل تام الفاعلية باشد و مؤثر تمام شرائط تأثير در او موجود باشد و قابل هم بايد تام القابلية باشد و موانع تأثير در او نباشد.
و لذا گفتند علّة تامّه مرکّب از سه چيز است وجود مقتضي و شرط و فقدان مانع و شرط هم جزو مقتضي است زيرا بدون شرط اقتضاء ناقص است.
خداوند در آيات قبل در مقام منع از مقتضي بود که اهل کتاب در مقام اضلال مؤمنين بر نيايند و در اينکه آيه شريفه منع از قبول تأثير است که مؤمنين تماس با اهل کتاب و کفار نگيرند و اظهار محبت با آنها نکنند و گوش بحرفهاي آنها ندهند و اطاعت گفتار آنها را نکنند که خطر عظيم دارد که رفته رفته اينها هم مثل آنها ميشوند و از دين برميگردند چنانچه امروز و اينکه عصر مسلمين کمال ارتباط را با کفار پيدا کرده‌اند و در بسياري از امور تقليد آنها را ميکنند و فسق و فجور آنها
جلد 4 - صفحه 298
در ميان اينها شايع شده و فوج فوج از دين اسلام خارج ميشوند و بطرف کفر ميروند تا بکجا برسد لذا ميفرمايد:
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا اي کساني که بهزار خون دلها و فداکاريها و زحمات پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و اصحابش از ضلالت و کفر نجات يافتيد و بشرف اسلام مشرف شديد إِن تُطِيعُوا فَرِيقاً مِن‌َ الَّذِين‌َ أُوتُوا الکِتاب‌َ مراد آن کفار و اهل کتابي هستند که در مقام اضلال شما هستند و تبليغات سوء ميکنند و امّا آنهايي که در اينکه مقام نيستند و با دين شما کاري ندارند معاشرت با آنها تا اندازه‌اي مانعي ندارد.
يردّوکم که ارتداد از دين بسيار از کفر اولي سخت‌تر و عقوبتش بيشتر و احکامش مشکل‌تر است.
بَعدَ إِيمانِکُم پس از اينکه زحمات که ايمان آورديد.
کافرين کافر ميشويد و تمام اينکه زحمات بي اثر ميشود بلکه نتيجه بعکس ميدهد، خداوند ما را بر دين حق ثابت بدارد و از خطرات اينکه دوره حفظ فرمايد بحق‌ّ محمّد و آله صلّي اللّه عليه و آله.