تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِکَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً (70)
إِلَّا مَنْ تابَ: مگر کسى که توبه کند از شرک، وَ أَمِنَ: و ايمان آورد به خدا و رسول، وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً: و بجا آورد کارهاى شايسته، يعنى بوظايف اسلاميّه و احکام الهيه رفتار کند، فَأُوْلئِکَ يُبَدِّلُ اللَّهُ: پس آن جماعت متصف به صفات توبه و ايمان و عمل صالح، تبديل فرمايد خداى، سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ:
1- گناهان ايشان را به نيکوئى، يعنى سوابق معاصى را به توبه محو فرمايد و لواحق طاعات بجاى آن ثبت نمايد. «1». 2- بدل فرمايد ملکه معصيت را در نفس به ملکه طاعت. «2» 3- توفيق دهد او را به بجا آوردن طاعات. «3» 4- ثبت فرمايد براى او بدل هر عقابى ثوابى. «4»
«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 420. چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
«2». همان مدرک.
«3». همان مدرک.
«4». همان مدرک.
جلد 9 - صفحه 377
شيخ طوسى رضوان اللّه عليه در امالى خود روايت نموده از محمّد بن مسلم ثقفى گويد: سؤال نمودم حضرت باقر عليه السّلام را از فرمايش الهى (فاولئک يبدّل اللّه سيئاتهم حسنات) فرمود: مى‌آورند مؤمن گناهکار را روز قيامت تا آنکه وا مى‌دارند به موقف حساب، پس مى‌باشد خداى تعالى آنکه متولى حساب او باشد، مطلع نشود بر حساب او هيچيک از مردم، پس معرفى نمايد گناهان او را تا آن که اقرار کند به گناهانش. خداوند فرمايد به نويسندگان: بدل نمائيد گناهان او را حسنات، و ظاهر کنيد براى مردم. پس گويند مردم در آن هنگام:
نباشد براى اين بنده يک گناه، پس امر فرمايد خدا او را به بهشت؛ پس اينست تأويل آيه، و آن در حق گناهکاران از شيعيان ما خاصه مى‌باشد. «1» وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً: و هست خداى، آمرزنده گناهان به توبه، مهربان بر ايشان به اثبات توبه در قلوب آنان و تبديل سيئات به حسنات به لطف بر ايشان. از ابن عباس مروى است که دو سال ما در عهد حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله آيه «و الّذين لا يدعون مع اللّه» مى‌خوانديم تا بقوله «و يخلد فيه مهانا» بعد از دو سال اين آمد «الّا من تاب و امن ...» و حضرت به هيچ چيز چنان خرم نشد که به اين آيه و آيه «إِنَّا فَتَحْنا». «2»