تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ کَيْفَ تَکْفُرُونَ وَ أَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْکُمْ آياتُ اللَّهِ وَ فِيکُمْ رَسُولُهُ وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ (101)
بعد از آن بر وجه انکار و تعجيب فرمايد:
وَ کَيْفَ تَکْفُرُونَ: و چگونه کافر مى‌شويد به دين اسلام، وَ أَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْکُمْ آياتُ اللَّهِ: و حال آنکه شمائيد که تلاوت کرده مى‌شود بر شما، آيات الهى که قرآن است. وَ فِيکُمْ رَسُولُهُ: و در حالتى که در ميان شما باشد رسول او که حضرت خاتم محمد بن عبد اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است، وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ: هر که چنگ زند و تمسک نمايد به دين خدا که اسلام است و ملتجى شود در جميع امور خود به ذات يگانه او، فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ: پس بتحقيق هدايت يافته به راه راست در دنيا که سعادت باشد، و در آخرت که بهشت باشد.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 191
تنبيه: اعتصام بنده به خدا، عبارت است از التجاء بنده و انقطاع او به حق تعالى براى اينکه حفظ نمايد به هدايت و توفيق خود از محاذير ضلالت و پيروى هواى نفس و مهلکات معاصى و اخلاق ذميمه و مهالک غضب سبحانى و حرمان لطف و توفيق و رضاى الهى. و محقق اين مقام، بعد از مخالفت هواى نفس، هر آينه پيروى نمودن عقل سليم و فطرت الهيه است به آنچه انبياى عظام دعوت فرموده‌اند در معرفت و توحيد خالق يکتا و تأمل در آيات قرآنى و ايمان به تمام انبياء و کتب منزله و رسالت حضرت خاتم النبين صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و آنچه از جانب خدا آورده، و در کليه امور متوجه به حق باشد؛ به حصول اين مقام، الطاف خاصه ربوبى شامل حال او گردد.
در کتاب کافى- شيخ کلينى رضوان الله عليه روايت نموده از حضرت صادق عليه السّلام: اوحى اللّه عزّ و جلّ الى داود ما اعتصم بي عبد من عبادى دون احد من خلقى، عرفت ذلک من نيّته، ثمّ تکيده السّموات و الارض و من فيهنّ الّا جعلت له المخرج من بينهنّ، و ما اعتصم عبد من عبادى باحد من خلقى عرفت ذلک من نيّته الّا قطعت اسباب السّموات من يديه و اسخت الارض من تحته و لم ابال باىّ واد هلک. «1» وحى فرمود: خداوند عز و جل به حضرت داود عليه السّلام:
اعتصام نمايد به من بنده مؤمن از بندگان، بدون توجه به هيچيک از خلق من، و به حقيقت التجا کند؛ پس در مقام کيد و مکر او برآيند آسمان و زمين و هر که در آنهاست، مگر آنکه قرار دهم مخرج و خلاصى از ميان آنها. و التجا نکند بنده‌اى به يکى از خلق من و به حقيقت ملتجى به او شود، مگر آنکه قطع کنم اسباب آسمان و زمين را از او و بشکافم زمين را از تحت او و باک ندارم به کدام وادى هلاک شونده باشد.