تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ قُلْتُمْ ما يَکُونُ لَنا أَنْ نَتَکَلَّمَ بِهذا سُبْحانَکَ هذا بُهْتانٌ عَظِيمٌ «16»
نوع پنجم از زواجر:
وَ لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ: و چرا چون شنيديد اين سخن را، قُلْتُمْ ما يَکُونُ لَنا أَنْ نَتَکَلَّمَ بِهذا: چرا نگفتيد سزاوار نباشد و نمى‌رسد ما را اينکه سخن رانيم بدين قول. سُبْحانَکَ: پاک و منزهى تو اى پروردگار ما از ناشايستگى‌ها. هذا بُهْتانٌ
جلد 9 - صفحه 210
عَظِيمٌ: اين کلام افتراى بزرگى است و دروغى عظيم.
تنبيه: يکى از گناهان عظيمه که موجب فساد جامعه و باعث تفرقه مى‌شود بهتان است.
بيان: راغب در مفردات خود گويد: بهتان دروغى است که مبهوت سازد شنونده‌اش را به جهت فظاعت و شناعت آن. «1» و در عرف نسبت دادن به غير است چيزى را که در او نباشد از قبايح، و اين امر کاشف است از نهايت بى‌عاطفه بودن انسان به برادران دينى خود، زيرا مقتضاى عقد ايمانى آنست که اگر چيزى هم از برادر دينى مشاهده کند ستر نمايد و حتى المقدور در حفظ آبروى او کوشيده نگذارد فاش گردد، چه جاى آنکه نسبت دهد به او چيزى را که در او نباشد.
در کافى- از حضرت صادق عليه السّلام مروى است فرمود: من بهت مؤمنا او مؤمنة بما ليس فيه بعثه اللّه يوم القيامة فى طينة خبال حتّى يخرج ممّا قال قلت: و ما طينة الخبال قال صديد يخرج من فروج المومسات.
هر که بهتان زند مرد مؤمن يا زن مؤمنه را به چيزى که در او نباشد، برانگيزاند خداى تعالى او را در طينت خبال تا از عهده گفته خود برآيد: پرسيدند که طينت خبال چيست؟ فرمود: چرکى است که از فرجهاى زنان زانيه خارج شود. «2» 2- به سند معتبر از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله مروى است که:
هر که بهتان زند بر مؤمن يا مؤمنه‌اى و بگويد در حق او چيزى که در او نباشد، خدا او را در روز قيامت بر تلى از آتش بدارد تا از عهده سخن خود برآيد. «3» 3- از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مروى است: هر که متهم سازد برادر مؤمن خود را، ايمان او در دلش آب شود چنانکه نمک در آب. «4»
«1». مفردات راغب اصفهانى، ص 61.
«2». اصول کافى، ج 2، کتاب الايمان و الکفر، ص 357 و 358.
«3». وسائل الشيعه، ج 8، ابواب احکام العشرة، باب 153، روايت 2، ص 604 و 603.
«4». اصول کافى، ج 2، کتاب الايمان و الکفر، باب التهمة و سوء الظن، ص 361، روايت 1، چاپ سوّم 1388 دار الکتب الاسلاميه.
جلد 9 - صفحه 211
بنابراين شخص متدين خيلى بايد مواظب رفتار و گفتار خود باشد که مبادا براى هواى نفس و اغراض دنيوى، هتک حرمت برادر دينى را نمايد و خود را مستوجب سخط الهى گرداند.