اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَومَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللّهُ دِينَهُمُ الحَقَّ وَ يَعلَمُونَ أَنَّ اللّهَ هُوَ الحَقُّ المُبِينُ «25»
در اينکه روز خداوند ايفاء ميکند دين آنها را به حق و معلوم ميشود بر آنها که خداوند او است.
حق آشکارا و واضح به حق حکم ميکند و از هيچ حقي گذشت نميکند چنانچه در حديث قدسي ميفرمايد:
(و عزتي و جلالي لا يجوزني ظلم ظالم)
و دارد در قنطره هفتم صراط سؤال از مظالم ميشود و به مذهب شيعه و معتزله يکي از اصول دين عدل است احدي را بيش از استحقاقش عذاب نميکند و احدي را از اعمال صالحه کسر نميگذارد (فَمَن يَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَهُ وَ مَن يَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ) زلزال آيه 8.
(يَومَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللّهُ دِينَهُمُ) دين در اينجا بمعني جزاء است چنانچه گفتند
(کما تدين تدان)
و توفي بمعني تمام است چنانچه ميگويي ايفاء دين يعني تمام طلب او را ردّ کني و ذمه خود را بري کني خداوند اينها را تمام حق آنها را بآنها ميدهد.
(تنبيه) فرداي قيامت دستگاه مغفرت و عفو الهي و شفاعت شفعاء بسيار توسعه دارد لکن خاص عصات اهل ايمان است و از اينکه جمله يوفيهم اللّه دينهم
جلد 13 - صفحه 514
استفاده ميشود که مغفرت و عفو و شفاعت شامل حال اينها نميشود و خداوند بنحو اخبار خبر ميدهد که تخلف پذير نيست و به دلالت التزاميه دلالت دارد که اينها ايمان نداشتند.
(الحَقَّ) خداوند حق است که يکي از اسامي ذات اقدس او حق است و احکامش و رسولانش و افعالش تمام حق و درست و بجا است ثواب به غير قابل نميدهد و عقاب به غير مستحق نميکند.
(وَ يَعلَمُونَ أَنَّ اللّهَ هُوَ الحَقُّ المُبِينُ) روز قيامت ميفهمند و دانا ميشوند که خدا حق است مبين و واضح و ذرهاي بر خلاف حق از او صادر نميشود.