اين آيه يک اصل کلّى را مطرح مى‌کند که در انتخاب همسر بايد دقّت کرد و اصل را بر ايمان و پاکدامنى گذاشت، نه زيبايى و ثروت. بنابراين معناى آيه اين نيست که اگر مردى يا زنى خوب بود حتماً همسرش نيز خوب بوده و مشمول مغفرت و رزق کريم شود، زيرا قرآن، ملاک ورود در بهشت را ايمان و تقوا و عمل صالح مى‌داند و لذا با اينکه حضرت نوح و لوط، طيّب بودند، امّا همسرانشان از خبيثات و دوزخى‌اند.
کلمه‌ى «طيب» به معناى دلپسند و مطلوب است و در قرآن در توصيف مال، ذرّيه، فرزند، کلام، شهر، همسر، غذا و رزق، مسکن، درخت و تحيّت آمده است و در مقابل آن کلمه‌ى «خبيث» است که آن هم براى مال، انسان، همسر، سخن، عمل و شجره به عنوان وصف مطرح شده است.
اين آيه را چند نوع مى‌توان معنا کرد:
الف: با توجّه به آيات قبل که درباره‌ى تهمت به زنان پاکدامن و ماجراى افک بود و با توجّه به جمله‌ى: «مُبَرَّؤُنَ مِمَّا يَقُولُونَ»، معناى آيه اين باشد که کلمات خبيث، مثل تهمت و افترا، شايسته افراد خبيث و سخنان پاک، شايسته‌ى افراد پاک است و مردم پليد، سخن زشت مى‌گويند و مردم پاک، سخنان پاک مى‌گويند.
ب: ممکن‌است مراد آيه بيان يک حکم شرعى‌باشد که ازدواج پاکان با ناپاکان ممنوع است.
جلد 6 - صفحه 167
نظير آيه اوّل همين سوره که فرمود: «الزَّانِي لا يَنْکِحُ إِلَّا زانِيَةً» مرد زناکار جز زن زناکار را به همسرى نگيرد، همان گونه که روايتى از امام باقر عليه السلام اين معنا را تأييد مى‌کند. «1»
ج: ممکن است مراد آيه همسويى فکرى، عقيدتى، اخلاقى وبه اصطلاح هم‌شأن و هم‌کفو بودن همسر باشد. يعنى هر کس بطور طبيعى به سراغ همفکر خود مى‌رود.
ناريان مر ناريان را جاذبند
نوريان مر نوريان را طالبند
در قرآن، براى رزق اوصافى ذکر شده است از جمله:
«رِزْقاً حَسَناً» «2»*، روزيى نيکو و پاکيزه.
«رِزْقٌ کَرِيمٌ» «3»*، روزيى بزرگوارانه و ارجمند.
«وَ کُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً» «4»، از آنچه خدا روزيتان کرده، از حلال و پاکيزه‌اش بخوريد.
«يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ» «5»، او را از راهى که گمان نمى‌برد، روزى مى‌دهد.
«يُرْزَقُونَ فِيها بِغَيْرِ حِسابٍ» «6» در بهشت، بى‌حساب روزى داده شوند.