سوره نور(النور)، آیه ۲۶ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۲
الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ أُولَٰئِكَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا يَقُولُونَ لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ
زنان ناپاک از آن مردان ناپاکند، و مردان ناپاک نیز به زنان ناپاک تعلّق دارند؛ و زنان پاک از آن مردان پاک، و مردان پاک از آن زنان پاکند! اینان از نسبتهای ناروایی که (ناپاکان) به آنان میدهند مبرّا هستند؛ و برای آنان آمرزش (الهی) و روزی پرارزشی است!
معنی کلمات و عبارات
«الْخَبِیثَاتُ لِلْخَبِیثِینَ، وَ ...»: مراد نوریان مر نوریان را طالبند، ناریان مر ناریان را جاذبند، و ... «مُبَرَّؤُونَ»: پاکان و بیگناهان. «لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِیمٌ»: (نگا: انفال / و ). یادآوری: هیچ یک از همسران پیامبران به طور قطع انحراف و آلودگی جنسی نداشتهاند، و منظور از خیانت در داستان نوح و لوط، جاسوسی کردن به نفع کفّار است؛ نه خیانت ناموسی (نگا: تفسیر نمونه، جلد ، صفحه و تفسیرالمیزان عربی، جلد ، صفحه .
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - زنان خبیث (بد سرشت و بد کردار)، شایسته زندگى با مردان خبیث و مردان خبیث، شایسته زندگى با زنان خبیث اند. «الخبیثت للخبیثین و الخبیثون للخبیثت»
برداشت یاد شده، بر مبناى سه نکته است: ۱- «خبیث» (ضد «طیّب» و مفرد «خبیثات» و «خبیثون») به معناى شىء پست و ناپسند است و انسان خبیث; یعنى، کسى که داراى اوصاف و رفتار پست و ناپسند است مى باشد. «طیب» (مفرد «طیّبات» و «طیّبون») به معناى شىء پسندیده و دل پذیر است و انسان طیّب; یعنى، کسى که به اوصاف و رفتار خوب و پسندیده آراسته و از هر زشتى و پلیدى منزه و پاک است. ۲- کلمات «الخبیثات»، «الخبیثین» «الطیّبات» و «الطیّبون» اوصافى براى موصوف هاى محذوف مثل «النساء» و «الرجال» است; یعنى، «الخبیثات من النساء و الخبیثون من الرجال و...». ۳- لام در «للخبیثین»، «للخبیثات» «للطیّبین» و «للطیّبات» براى اختصاص است. با توجه به نکات یاد شده مى توان گفت که آیه شریفه در صدد بیان شایستگى ها و ملاک هاى لازم براى ازدواج مى باشد.
۲ - زنان ناپاک و آلوده به فحشا، تنها با مردان ناپاک و آلوده به فحشا و مردان ناپاک و آلوده، تنها با زنان ناپاک و آلوده حق ازدواج دارند و ازدواج آنان با مردان و زنان پاک و عفیف، ممنوع است. «الخبیثت للخبیثین و الخبیثون للخبیثت»
برداشت یاد شده مبتنى بر دو نکته است: ۱- مقصود از «الخبیثات» و «الخبیثین» - با توجه به این که این آیه به دنبال آیات مربوط به احکام زنا و فحشا آمده است - زنان و مردان زناکار و آلوده به فحشا باشد. ۲- آیه شریفه همانند آیه «الزانى لاینکح إلاّ زانیة ...» در صدد بیان یک حکم شرعى در امر ازدواج باشد، چنان که روایت منسوب به امام باقر(ع) و امام صادق(ع) این همانندى را تأیید مى کند (مجمع البیان، ذیل آیه).
۳ - آلودگى به فحشا و زنا، نشان خباثت (بدسرشتى و بد کردارى) انسان است. «الخبیثت للخبیثین و الخبیثون للخبیثت»
۴ - گفتار و سخن ناپسند و خباثت آلود، تنها شایسته مردان و زنان خبیث (بدسرشت و بدکردار) است و از آنان سر مى زند. «الخبیثت للخبیثین و الخبیثون للخبیثت»
برداشت یاد شده، مبتنى بر این نکته است که «الخبیثات» و «الطیّبات» صفت براى موصوف محذوف «الکلم» باشد; یعنى، «الخبیثات من الکلم للخبیثین من الرجال و...». گفتنى است سه آیه اخیر که در باره تهمت زنا و فحشا به زنان پاکدامن است (إنّ الذین یرمون المحصنات ...) و نیز ذیل آیه (أُولئک مبرّءون ممّا یقولون لهم) مؤید همین برداشت است.
۵ - زنان نیک (نیک سرشت و نیک کردار)، تنها شایسته مردان نیک، و مردان نیک، تنها شایسته زنان نیک اند. «و الطیّبت للطیّبین و الطیّبون للطّیبت»
۶ - زنان پاکدامن و منزه از فحشا، تنها با مردان پاکدامن، و مردان پاکدامن و منزه از فحشا، تنها با زنان پاکدامن حق ازدواج دارند و ازدواج آنان با مردان و زنان ناپاک و آلوده به فحشا، ممنوع است. «و الطیّبت للطیّبین و الطیّبون للطّیبت»
۷ - گفتار و سخن پسندیده و نیک، تنها شایسته مردان و زنان نیک است و از آنان سر مى زند. «و الطیّبت للطیّبین و الطیّبون للطّیبت»
۸ - بروز شخصیت خوب و بد انسان ها، در لابه لاى گفتار و سخن آنان «الخبیثت للخبیثین ... و الطیّبون للطّیبت»
۹ - گرایش و همسویى زنان و مردان خبیث (بدکردار و ناپاک) به همدیگر و مردان و زنان نیک و پاکدامن به یکدیگر «الخبیثت للخبیثین ... و الطیّبون للطّیبت»
برخى از مفسران برآنند که آیه شریفه، در صدد بیان یک واقعیت خارجى در جامعه است، نه حکم شرعى; به این معنا که زنان و مردان خبیث و آلوده به همدیگر و زنان و مردان پاکدامن به یکدیگر گرایش و تمایل دارند و نهایتاً به همدیگر مى پیوندند.
۱۰ - هم شأن و هم کفو بودن زن و مرد در ازدواج و تشکیل زندگى مشترک، لازم است. «الخبیثت للخبیثین ... و الطیّبون للطّبت»
۱۱ - زنان و مردان نیک سرشت و نیک کردار، از نسبت هاى نارواى افراد خبیث و بدخواه در باره آنان، منزه و پیراسته اند. «للخبیثین ... للطیّبین ... أُولئک مبرّءون ممّا یقولون»
مشارالیه «أُولئک» «طیّبین» (مردان و زنان نیک و پاکدامن) است و مرجع ضمیر «یقولون»، «خبیثین» (مردان و زنان خبیث) مى باشد.
۱۲ - کسانى که در صدراسلام در ماجراى «افک» (تهمت زنا) مورد اتهام قرار گرفتند، افرادى پاکدامن و منزه از این تهمت و آلودگى بودند. «للخبیثین ... للطیّبین ... أُولئک مبرّءون ممّا یقولون»
برداشت یاد شده، بر این اساس است که آیه شریفه مربوط به ماجراى «افک» باشد.
۱۳ - مردان و زنان نیک و پاکدامن، از غفران خداوند و روزى نفیس و ارزشمند او بهره منداند. «و الطیّبون للطّیبت أُولئک مبرّءون ممّا یقولون لهم مغفرة و رزق کریم»
واژه «کریم» در هر چیزى که در جنس و نوع خودش، شریف و ارزشمند باشد، به کار مى رود. (مفردات راغب).
۱۴ - نیک کردارى، پاک دامنى و دورى از فحشا، باعث جلب مغفرت الهى و بهره مندى از روزىِ نفیس و ارزشمند او است. «و الطیّبون للطّیبت أُولئک مبرّءون ممّا یقولون لهم مغفرة و رزق کریم»
۱۵ - «فى مجمع البیان قال: سبحانه «الخبیثات للخبیثین و الخبیثون للخبیثات» قیل فى معناه أقوال: ... والثالث الخبیثات من النساء للخبیثین من الرجال و الخبیثون من الرجال للخبیثات من النساء والطیّبات من النساء للطیّبین من الرجال و الطیّبون من الرجال للطیّبات من النساء ... و هو المروى عن أبى جعفر و أبى عبداللّه ...; در «مجمع البیان» از امام باقر(ع) و امام صادق(ع) درباره سخن خدا «الخبیثات للخبیثین ...» روایت شده است که فرمودند: زنان خبیث براى مردان خبیث و مردان خبیث براى زنان خبیث هستند و زنان پاکدامن براى مردان پاکدامن و مردان پاکدامن براى زنان پاکدامن اند...». ۱- مجمع البیان، ج ۷، ص ۲۱۳; تفسیر برهان، ج ۳، ص ۱۲۹، ح ۱.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۵–۲۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آمرزش عفیفانازدواج با زنان عفیفازدواج با زنان پلیدازدواج با مردان عفیفازدواج با مردان پلیدازدواج ممنوعتنزیه زنان عفیفتنزیه مردان عفیفتنزیه همسر محمدتهمتهای پلیدانروزی نیکوی عفیفانزمینه روزی نیکوزندگی با زنان عفیفزندگی با زنان پلیدزندگی با مردان عفیفزندگی با مردان پلیدسخن ناپسند زنان پلیدسخن ناپسند مردان پلیدسخن پسندیده زنان عفیفسخن پسندیده مردان عفیفشخصیت زنان عفیفشخصیت زنان پلیدشخصیت مردان عفیفشخصیت مردان پلیدعفت همسر محمدفضایل زنان عفیففضایل مردان عفیفگرایش به زنان عفیفگرایش به زنان پلیدگرایش به مردان عفیفگرایش به مردان پلیدگرایشهای زنان عفیفگرایشهای زنان پلیدگرایشهای مردان عفیفگرایشهای مردان پلیدآثار زناتهمت به عفیفاننشانه های پلیدیکفو در ازدواجقصه افکآثار فحشانقش سخنزمینه بروز شخصیتمشمولان آمرزشهای خدازمینه آمرزشهای خداآثار عفتاحکام ازدواجاحکامآثار عمل صالح
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۰)
- ازدواج مؤمنان پاکدامن و عفیف با افراد زناکار، امری ناپسند+۲ آیه
- جواز ازدواج زن و مرد زناکار با یکدیگر+۱ آیه
- مردان و زنان بدسرشت و خبیث، متناسب و سزاوار ازدواج با یکدیگر
- زنان و مردان پاکدامن، همتای یکدیگر در امر ازدواج
- برخورداری انسانهای طیّب و پاک، از روزیِ نیک در بهشت
- نیککرداری، پاکدامنی و دوری از فحشا، موجب برخورداری از رزق کریم الهی در اخرت
- مغفرت الهی، یکی از پاداشهای خداوند در اخرت+۵ آیه
- برخورداری عفیفان، از پاداش الهی+۴ آیه
- عفّت و پاکدامنی، زمینهساز بهرهمندی از پاداش الهی+۴ آیه
- زنان پلید، شایسته زندگی با مردان پلید
- پلید بودن زنان، سبب ممنوعیّت ازدواج مردان پاک با انان
- مردان ناپاک، شایسته زندگی با زنان ناپاک
- شایسته نبودن مردان ناپاک، برای زندگی با زنان پاک
- پلید بودن مردان، سبب ممنوعیّت ازدواج زنان پاک با انان
- بهرهگیری از روزیهای پاکیزه، از حقوق مؤمنان
- جواز ازدواج زن و مرد زناکار، با یکدیگر+۱ آیه
- حرمت و بطلان ازدواج مردان مؤمن، با زنان مشرک+۲ آیه
- لزوم هم کفو بودن مردان و زنان در ازدواج، از لحاظ اعتقادی و پاکدامنی
- جواز ازدواج زن و مرد زناکار با یکدیگر+۱ آیه
- عدم جواز ازدواج مؤمنان پاکدامن و عفیف با افراد زناکار+۲ آیه
- عفّت و پاکدامنی، از معیارهای ازدواج و تشکیل خانواده+۳ آیه
- سنخیّت و هم کفو بودن در ایمان و اعتقادات، از معیارهای تشکیل خانواده+۴ آیه
- مردان و زنان طیّب و پاکدامن، برخوردار از رزق کریمانه خداوند
- بهره مندی مردان و زنان پاکدامن، از روزی کریمانه
- نیک کرداری، پاکدامنی و دوری از فحشا، زمینه ساز بهره مندی از رزق کریمانه و روزی نفیس و ارزشمند
- زنان پلید، شایسته زندگی با مردان پلید+۱ آیه
- زنان و مردان پاکدامن، همتای یکدیگر برای ازدواج
- مردان پاک، شایسته زنان پاک
- زنان پاکدامن و عفیف، در شان مردان طیّب
- مردان عفیف و پاکدامن، همسران زنان طیّب
- عفّتورزی، باعث صیانت و منزه بودن از نسبتهای ناروای خبیثان
- عفّتورزی زنان و مردان، باعث منزّه بودن انان از کلامهای زشت و ناپسند
- عفّت زنان، موجب شایستگی انان برای انتخاب همسری+۲ آیه
- پاکدامنی و عفّت مؤمنان، موجب شایستگی انان، برای ازدواج با زنان مؤمن
- برخورداری مردان و زنان عفیف و پاکدامن، از امرزش و مغفرت الهی+۱ آیه
- مردان و زنان پاکیزه سخن و دارای عفّت کلام، برخوردار از امرزش الهی
- بی عفّتی، از نشانه های خباثت انسان
- مردان الوده و بی عفّت، شایسته زندگی با زنان الوده و بی عفّت
- زنان الوده و بی عفّت، شایسته زندگی با مردان الوده و بی عفّت
- بهره مندی مردان و زنان پاکدامن و با عفّت، از روزی کریمانه خداوند در بهشت
- عفّت کلام در گفتار مردان عفیف موجب بهرهوری انان از روزی کریمانه خداوند در بهشت
- عفّت و پاکدامنی، از معیارهای ازدواج و تشکیل خانواده+۳ آیه
- عفّت کلام، مخصوص زنان عفیف و زنان عفیف، سزاوار کلام عفیف
- مردان عفیف، شایسته ازدواج با زنان عفیف، و زنان عفیف، شایسته ازدواج با مردان عفیف
- عفّت کلام، مخصوص مردان عفیف و مردان عفیف، سزاوار بیان کلمات عفیف
- مردان و زنان عفیف، برخوردار از امرزش الهی
- عفّتورزی زنان و مردان باعث منزّه بودن انها از کلمات زشت و ناپسند
- مردان عفیف، شایسته ازدواج با زنان عفیف و زنان عفیف، شایسته ازدواج با مردان عفیف
- عفّت و پاکدامنی، از ارزشهای والا در انتخاب همسر+۳ آیه
- مبرّا بودن همسران محمّد، از بی عفّتی (اتّهام وارد شده بر انان در توطیه افک)+۱ آیه
- حکم عقل به خباثت و پستی برخی امور
- سخنان ناپاک توطیه گران قصّه افک، درخور خود انان+۲ آیه
- توطیه گران قصّه افک، مردانی ناپاک+۲ آیه
- روزی نیکوی خداوند به مؤمنان، پرتوی از مغفرت او+۳ آیه
- عفت و پاکدامنی و حفظ خود از افتادن در فساد، زمینه ساز غفران الهی+۱ آیه
- مغفرت الهی، یکی از پاداشهای خداوند در اخرت+۵ آیه
- عفّت و پاکدامنی، معیاری برای تشکیل خانواده از سوی مؤمنان+۳ آیه
- لزوم رعایت سنخیّت و همانندی در ایمان و اعتقادات، برای تشکیل خانواده از سوی مؤمنان+۴ آیه
- عفّت و پاکدامنی، ملاک هم کفوی و همسری مؤمنان، برای ازدواج
- توصیه الهی به اهل ایمان، برای انتخاب زنان پاکدامن و عفیف با عنوان همسر خویش+۳ آیه