تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْکُمَ بَيْنَهُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ (48)
وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ: و زمانى که خوانده شوند بسوى کتاب خدا و شريعت پيغمبر او، يا وقتى که خوانده شوند بسوى حکم و پيغمبر او، لِيَحْکُمَ بَيْنَهُمْ: تا حکم فرمايد پيغمبر ميان ايشان.
نکته: افراد حکم به سبب آنست که حکم پيغمبر به امر خدا باشد، پس حکم
جلد 9 - صفحه 269
خدا و رسول يکى است.
إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ: در آن هنگام گروهى از ايشان اعراض کنندگان و روى برگردندگانند از آنچه خوانده شدند به آن.
على بن ابراهيم قمى رحمه اللّه از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که اين آيه در شأن حضرت امير المؤمنين عليه السّلام و عثمان نازل شده که در ميان ايشان منازعه بود در باغچه‌اى. حضرت امير المؤمنين فرمود: راضى هستيم به حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله، که در اين واقعه حکم فرمايد. عبد الرحمن بن عوف به عثمان گفت: محاکمه نکن نزد پيغمبر، زيرا حکم نمايد به حقانيت حضرت على عليه السّلام بر تو، محاکمه او را نزد ابن شيبه يهودى ببر. عثمان خدمت حضرت امير عرضه داشت: راضى نشويم به محاکمه مگر به ابن شيبه يهودى. ابن شيبه يهودى به عثمان گفت: امين مى‌دانيد حضرت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را بر وحى آسمانى و متهم سازيد او را در احکام؟! يعنى حکم به حقانيت نکند و طرفدارى نمايد؟! پس آيه شريفه نازل شد: «وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ- الخ». «1»