تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ هُمْ فِيها خالِدُونَ (107)
وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ: و اما آن کسانى که سفيد و نورانى باشد رويهاى ايشان، يعنى مؤمنان و پيروان حضرت رسول سبحان، فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ:
پس در رحمت واسعه الهى باشند که بهشت با نعمتهاى نامتناهى است، هُمْ فِيها خالِدُونَ: ايشان در آن رحمت و بخشايش خاصه دائم و ثابت باشند.
تنبيه: تعبير بهشت به رحمت تنبيه است بر آنکه حق تعالى به رحمت واسعه خود، ثواب را به درجات زيادتر بر قدر عمل مؤمن به تفضل عنايت فرمايد، به اندازه‌اى که بوصف در نيايد. علامه مجلسى رضوان اللّه عليه از على بن ابراهيم قمى رحمه اللّه از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که: ادنى کسى که داخل بهشت شود به حسب منزلت، و کمتر منزلى که به او داده مى‌شود در ابتدا، آنست که سه حديقه و بستان به او عنايت مى‌شود. چون به حديقه اول داخل شود، مشاهده نمايد در آن ازواج و خدام و انهار و ثمار آنچه خواهد، مملو شود روشنى دو چشم او و مسرّت قلب او. چون حمد و شکر الهى بجا آورند، ندا رسد: سر خود را بلند نما به سوى حديقه ديگر. چون مشاهده حديقه ثانيه نمايد، ببيند در آن، آنچه در حديقه اول مشاهده ننموده از نعم و الطاف الهيه و مساکن طيّبه و ازواج و خدام و ثمار. آنگاه از پروردگار خود استدعا نمايد آن را.
خطاب آيد: اگر آن را به تو عطا نمايم، طلب غير آن را کنى؟ عرض کند:
همين را مرحمت فرما. چون داخل حديقه شود، مسرّات او زياده شود، مشغول حمد الهى گردد. ندا رسد: سر بلند نما، پس مفتوح شود براى او درى از بهشت خلد. مشاهده نمايد اضعاف آنچه را که قبل از آن مشاهده کرده بود و مضاعف گردد مسرّت او، آنگاه عرض کند: ربّ لک الحمد الّذى لا يحصى
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 206
اذ مننت علىّ بالجنان و انجيتنى من النّيران. «1» تتمه: تفسير برهان- از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در حديث طولانى که اجمالش آنکه: پنج علم، روز قيامت حاضر مى‌نمايند، با هر يک جماعتى: با يک علم، گوساله اين امت؛ و با دومى، فرعون اين امت؛ و با سومى، سامرى اين امت؛ و با چهارمى، ذو الثّديه با اوّلين نفر از خوارج و آخرين آنها، بعد از سؤال از اعمال آنها و جواب امر مى‌شود به بردن آنها به جهنم بعد از سياه شدن رويهاى آنها. و با علم پنجم، حضرت امير المؤمنين عليه السّلام، بعد از سؤال و جواب از آن حضرت، آن بزرگوار با تابعين او با رويهاى سفيد داخل بهشت مى‌شوند. آنگاه حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين آيه را تلاوت نمود: يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ (الخ). «2» نکته: بيان آيه شريفه به طريق لفّ و نشر مشوّش است:
لف و نشر مشوش آن را دان
که دو لفظ آورند به دو معنى
لفظ ثانى به معنى اول
لفظ اول به معنى ثانى