اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُم‌َّ أَنشَأنا مِن بَعدِهِم قَرناً آخَرِين‌َ (31)
پس انشاء و ايجاد فرموديم قرن ديگران را از بعد قوم نوح، قرن بعد از قوم نوح عاد بودند (قوم هود) لکن به قرينه.
جلد 13 - صفحه 388
(ثُم‌َّ) که از براي تراخي است و به قرينه (فَأَخَذَتهُم‌ُ الصَّيحَةُ) مراد ثمود (قوم صالح) هستند کانه قضاياي هود و قوم او عاد را مسکوت عنه قرار داده (أَنشَأنا) انشاء ايجاد است مقابل اخبار يعني خلق کرديم و ايجاد فرموديم.
(مِن بَعدِهِم) يعني بعد از هلاکت قوم نوح به غرق.
(قَرناً آخَرِين‌َ) هر جمعيت و طائفه که در يک قسمت زمان بودند قرن ميگويند و خواه آن مدت طولاني باشد و خواه کوتاه و اينکه غير از اصطلاح است که هر صد سال را يک قرن ميگويند: و از زمان هجرت تا زمان ما را چهارده قرن مي‌شمارند و ميگويند ما در قرن چهاردهم هستيم، بلکه مي‌توان گفت: که در اينکه آيه قرن اسم جنس باشد که شامل قرون بشود به واسطه کلمه آخرين و نفرمود قرنا آخر پس قرن هود و ساير انبياء بعد از هود تا قرن صالح و قوم او که ثمود باشند شامل شود.
(تنبيه) پس از مراجعه احوال امم سابقه تا زمان بعثت حضرت رسالت، بلکه پس از بعثت هيچ قرني بدتر و خبيث‌تر از قرن حاضر نبوده زيرا عمده فساد قرون ماضيه تدين به دين باطلي بودند که اعظم آنها شرک بوده، بت‌پرست، آتش پرست آفتاب پرست، ملائکه پرست، ستاره، پرست، گاو پرست و امثال آنها اينکه هم نه اينکه که اينکه آلهه را در عرض خدا و مثل خدا بدانند بلکه واسطه مي‌دانستند که از خدا مي‌گيرند و به ما مي‌دهند و گفتند: (ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي) چنانچه ميفرمايد: (وَ الَّذِين‌َ اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي) زمر آيه 4 لکن امروز بالفظ دين مخالف هستند و به هيچ ديني حق يا باطل معتقد نيستند و به هيچ قبله‌اي توجه ندارند، چنانچه در اخبار خبر دادند که
(سيأتي زمان دينهم دنانير هم و قبلتهم نسائهم).
389