اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُم‌َّ أَنشَأنا مِن بَعدِهِم قُرُوناً آخَرِين‌َ (42)
پس از هلاکت قوم سابق الذکر انشاء و ايجاد فرموديم از بعد آنها قرون بسياري از ديگران مثل ثمود و قوم ابراهيم و قوم لوط و قوم شعيب و فرعونيان
جلد 13 - صفحه 400
و امثال آنها از زمان هلاکت عاد تا زمان موسي چه بسيار از انبياء آمدند و چه بسيار قرن‌ها که اکثر تکذيب انبياء مي‌کردند و به بلاهاي گوناگون گرفتار مي‌شدند و از بين مي‌رفتند و هلاک مي‌شدند کفر و شرک و عصيان و ظلم نه فقط عقوبت اخروي و عذاب ابدي داشته باشد، بلکه در همين دنيا مضرات بسياري دارد بالغ برده مضرت.
1- سياهي قلب 2- قساوت قلب 3- تسلط شيطان 4- سلب توفيق 5- زوال نعم 6- نزول بلاء 7- بعد از رحمت 8- هموم و غموم دنيوي 9- کوتاهي عمر 10- ذلّت و خواري.
و منشأ تمام اين‌ها سه چيز است:
1- علاقه به دنيا و زخارف آن که فرمود
(حب‌ّ الدّنيا رأس کل‌ّ خطيئة)
2- هواهاي نفساني که (إِن‌َّ النَّفس‌َ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ) يوسف آيه 53 و مي‌فرمايد (أَ فَرَأَيت‌َ مَن‌ِ اتَّخَذَ إِلهَه‌ُ هَواه‌ُ) جاثيه آيه 22.
3- متابعت شياطين انسي و جنّي و اينکه سه چيز پرده روي عقل مي‌اندازد و ديگر درک حسن و قبح نمي‌کند و چشم عقل کور مي‌شود و کر و لال (صُم‌ٌّ بُکم‌ٌ عُمي‌ٌ فَهُم لا يَعقِلُون‌َ) بقره آيه 166.
و امّا عقل آنهم به تنهايي کافي نيست، زيرا اولا عقول مختلف است از حيث ضعف و قوّه، و ثانيا عقل تمام محسّنات و مقبّحات را درک نمي‌کند و به تمام مصالح و مفاسد پي نمي‌برد، لذا بر خداوند لازم شد که رسولاني بفرستد که انسان را آگاه کند به جميع مصالح و مفاسد از اينکه جهت عقل را رسول داخلي و باطني گفتند و رسول را عقل ظاهري و خارجي شمردند.
401