تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لَنْ يَضُرُّوکُمْ إِلاَّ أَذىً وَ إِنْ يُقاتِلُوکُمْ يُوَلُّوکُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ (111)
«1» احتجاج طبرسى، جلد اول، صفحه 336، احتجاجه على بعض اليهود (با اندکى تفاوت)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 213
شأن نزول: رؤساى يهود نزد عبد اللّه بن سلام و اصحاب او آمده و ايشان را بر اسلام ملامت کردند، آيه شريفه نازل شد:
لَنْ يَضُرُّوکُمْ إِلَّا أَذىً: هرگز ضرر نرسانند شما را مگر آزار کمى که آن طعن در اسلام شما و دعوت به کفر و بهتان به شما و ترسانيدن از کشتن، وَ إِنْ يُقاتِلُوکُمْ: و اگر مقاتله کنند شما را، تاب مقاومت نياورده، يُوَلُّوکُمُ الْأَدْبارَ:
پشت نمايند شما را و فرار کنند. ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ: پس يارى کرده نشوند بعد از فرار، يعنى نه از خلق يارى ببينند و نه از خالق مددکارى.
تبصره: حق تعالى اول نفى فرمود اضرار ايشان را از آنچه گويند، و تقرير و تثبيت آن نمود به آنکه اگر به قتال قيام کنند مغلوب و منهزم شوند. و بعد اخبار فرمود به آنکه عاقبت آنان عجز و خذلان است. و ذکر «ثمّ» به جهت تراخى رتبه است، زيرا تسلط خذلان بر آنها اعظم است از اخبار به هزيمت آنان. و اين اخبار از مغيبات است که موافق واقع شده، زيرا حال بنى قريظه و بنى نضير و بنى قينقاع و يهود خيبر بر اين منوال واقع شد، زيرا با حضرت محاربه نمودند و مغلوب شدند و به غير طعن و سب، قدرت ضررى نداشتند به مسلمانان، و آخر به مذلت جزيه و خوارى مبتلا شدند.