اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ يَحسَبُون‌َ أَنَّما نُمِدُّهُم بِه‌ِ مِن مال‌ٍ وَ بَنِين‌َ (55) نُسارِع‌ُ لَهُم فِي الخَيرات‌ِ بَل لا يَشعُرُون‌َ (56)
آيا گمان ميکنند اينکه کفار و اهل ضلالت اينکه که جز اينکه نيست که ما آنها را امداد مي‌کنيم باو از مال و اولادها اينکه مسارعت مي‌کنيم از براي آنها در خيرات و خوبي، بلکه اينها نمي‌فهمند و مستشعر نميشوند زخارف دنيوي از مال و جاه و رياست و کثرت اولاد و عشيره و اتباع چند حکمت دارد مواردش مختلف است، يک حکمتش امتحان بنده است که آيا طغيان و سرکشي مي‌کند يا بوظايف ديني مصرف مينمايد، چنانچه ميفرمايد:
(وَ لَو شاءَ اللّه‌ُ لَجَعَلَکُم أُمَّةً واحِدَةً وَ لکِن لِيَبلُوَکُم فِي ما آتاکُم) مائده آيه 53.
(وَ رَفَع‌َ بَعضَکُم فَوق‌َ بَعض‌ٍ دَرَجات‌ٍ لِيَبلُوَکُم فِي ما آتاکُم) انعام آيه 165 و يک حکمتش تفضل و عنايت است، چنانچه به انبياء و صلحاء مؤمنين عنايت شده و يک حکمتش براي ازدياد کفر و ظلم و معاصي و اثم است، چنانچه ميفرمايد:
(وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ) آل عمران آيه 172 و اينکه آيه شريفه راجع باين قسمت است که ميفرمايد:
جلد 13 - صفحه 416
(أَ يَحسَبُون‌َ) اينکه کفار و ارباب ضلالت و ظلمه و فساق و فجار چنين گمان ميکنند که.
(أَنَّما نُمِدُّهُم بِه‌ِ) اينکه مهلت که بآنها داده شد و مشغول به لذائذ دنيوي شدند.
(مِن مال‌ٍ وَ بَنِين‌َ) و جاه و رياست و ساير لذايذ و مشتهيات نفسانيه.
(نُسارِع‌ُ لَهُم فِي الخَيرات‌ِ) گمان ميکنند که ما با آنها عنايت و تفضل داريم و اينها براي آنها خير و خوبيست و بسيار فرحناک هستند و غافل از اينکه بدترين بلاهاست بر آنها، زيرا بوسيله اينها طغيان و کفر و ظلم و فسق و فجور آنها زيادتر ميشود.
(بَل لا يَشعُرُون‌َ) بلکه شعور ندارند که اينکه مال و رياست از چه بدست آنها رسيده و به چه راهي مصرف شده پس از مردن مي‌فهمند و آرزو ميکنند اي کاش نداشتيم و گرفتار اينکه عذابها نميشديم.