اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
حَتّي إِذا أَخَذنا مُترَفِيهِم بِالعَذاب‌ِ إِذا هُم يَجأَرُون‌َ (64)
حتي زماني که گرفتيم خوش گذران به ملاذ دنيا را از آنها به نحوي از عذاب در اينکه موقع فرياد و ناله آنها بلند ميشود.
(حَتّي إِذا أَخَذنا مُترَفِيهِم).
[شعر]
لطف حق با تو مداراها کند || چون که از حد بگذرد رسوا کند
مترف کسي را گويند که دل بستگي به ملاذ دنيا پيدا کرده و خود را به آنها مشغول کرده، به رياست و بزرگي و عمارات عاليه و فرش‌هاي زيبا و لباس هاي فاخره و خوراک‌هاي لذيذه و اموال کثيره و جاه و مقام و شهوات نفسانيه و
جلد 13 - صفحه 425
هواهاي باطله و اعمال قبيحه و معاصي کبيره و ساير ملاذ دنيويه موقعي که گرفتار عذاب ميشود، يک مرضي باو متوجه ميشود يا يک نعمتي از او سلب مي شود يا يک بلائي به او متوجه با يک ذلّتي و خفّتي باو رو ميآورد.
(إِذا هُم يَجأَرُون‌َ) جأر ناله و فرياد و رفع صوت است به اصطلاح داد و فرياد او بلند ميشود غافل از اينکه (وَ ما أَصابَکُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِما کَسَبَت أَيدِيکُم وَ يَعفُوا عَن کَثِيرٍ) شوري آيه 29.
و مکرر گفته شده که معاصي قطع نظر از استحقاق عذاب آخرت در همين دنيا آثار وخيمه دارد، کوتاهي عمر، سياهي قلب، تسلط شيطان، قساوت، بعد از رحمت، غضب الهي، سلب نعمت، نزول بلاء، خذلان الهي ضعف ايمان آثار ده گانه و لکن بدبختانه انسان همين که دنيا رو به او کرد طغيان و سرکشي او زيادتر ميشود.
(کَلّا إِن‌َّ الإِنسان‌َ لَيَطغي أَن رَآه‌ُ استَغني) علق آيه 6 و 7 با اينکه بايد شکر گذاري کند و در بندگي و عبادت بيشتر بر آيد و نعم الهيه را به همان مصارفي که منظور نظر الهي است صرف کند و بوسيله اينکه جاه و مقام و دولت و مکنت تحصيل آخرت کند و چه بسيار عباداتي است که ضعفاء و فقراء محروم هستند و اقويا و اغنياء متمکن هستند.