تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَمْ يَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ بَلْ جاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَ أَکْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ کارِهُونَ (70)
أَمْ يَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ: يا مىگويند به پيغمبر ديوانگى است که سخن او حساب ندارد. و اين قول دلالت دارد بر نهايت جهالت و سفاهت آنان، زيرا که در اول اقرار کردند به عقل و صدق پيغمبر، بعد نسبت دادند او را به ديوانگى براى آنکه دورى کنند مردم از او و ايمان نياورند به او. بَلْ جاءَهُمْ بِالْحَقِ: نه چنين است که مىگويند، بلکه آمد ايشان را پيغمبر به دين حق که اسلام است، يا کلام حق که قرآن است. وَ أَکْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ کارِهُونَ: و بيشتر ايشان
«1». اصول کافى، ج 1، کتاب العقل و الجهل، ص 28، حديث 34، چاپ دار الکتب الاسلاميّة.
«2». اصول کافى، ج 2، ص 55، باب التفکّر، روايت 5، چاپ چهارم 1401 دار صعب بيروت.
جلد 9 - صفحه 158
مر حق را کراهت دارند و نخواهند، چون مخالف طبع و آرزوى آنها مىباشد.
تنبيه: نهايت بدبختى شخص از دائرة ترقيات روحانى و سعادات ابدى، هر آينه نادانى و بکار نبردن قواى عقلانى و انهماک در غفلت و شهوات نفسانى است. بنابراين چون دعوت به حق و حقانيت مخالف طبع و مشتهيات نفسانى مىباشد، لذا بيشتر نفوس مادى از آن کراهت دارند و ارشاد به خير و سعادت را مايل نيستند، و اگر اين حالت دوام يابد روزگار انسانى را سياه گرداند.