اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ هُوَ الَّذِي يُحيِي وَ يُمِيت‌ُ وَ لَه‌ُ اختِلاف‌ُ اللَّيل‌ِ وَ النَّهارِ أَ فَلا تَعقِلُون‌َ (80)
و او است خداوندي که زنده ميکند و مي‌ميراند و از براي او است اختلاف شب و روز آيا پس تعقل نميکنيد.
(وَ هُوَ الَّذِي يُحيِي وَ يُمِيت‌ُ) حيات و موت هر چيزي به حسب خود او است چند قسم حيات و موت داريم حيات جمادي، نباتي، حيواني، انساني، ايماني و موت اينها.
اما جمادي خداوند خلق فرمود اولا زمين مکه و او را کش داد که مي فرمايد: (وَ الأَرض‌َ مَدَدناها وَ أَلقَينا فِيها رَواسِي‌َ) حجر آيه 19 و موتش روز فناء دنيا است که ميفرمايد:
(يَوم‌َ تُبَدَّل‌ُ الأَرض‌ُ غَيرَ الأَرض‌ِ وَ السَّماوات‌ُ) ابراهيم آيه 49.
و اما نباتي در انسان از قبل از نطفه تا بعد از تماميت بدن و موتش سقط است.
و اما حيواني از نفخ روح تا قبض روح.
و اما انساني از بدو خلقت ارواح تا قطع علاقه از بدن.
و اما ايماني اعتقاد به عقايد حقّه و زوالش موت اوست، چنانچه ميفرمايد:
(يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا استَجِيبُوا لِلّه‌ِ وَ لِلرَّسُول‌ِ إِذا دَعاکُم لِما يُحيِيکُم) انفال آيه 24.
(وَ لَه‌ُ اختِلاف‌ُ اللَّيل‌ِ وَ النَّهارِ) دو نحوه اختلاف دارند يکي آنکه هر يک خلف ديگريست و ديگر اختلاف در زياده و نقصان است که خداوند به قدرت کامله در
جلد 13 - صفحه 444
اثر حرکت زمين بحرکت وضعي شب و روز مي‌آورد و بحرکت انتقالي دور کره شمس زياده و نقصان پيدا ميکنند.
(أَ فَلا تَعقِلُون‌َ) قادر متعال که تمام اينکه کرات را به نحو منظم مثل مکينه- هاي کارخانجات در سير آورده سزاوار پرستش هست و بايد باو توجه نمود.