تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لَيْسُوا سَواءً مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ يَتْلُونَ آياتِ اللَّهِ آناءَ اللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ (113)
«1» نهج البلاغه، حکمت 154.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 216
شأن نزول: عبد اللّه سلام و ياران او و اسيد مسلمان شدند. يهود زبان طعن گشودند که اينها اشرار ما هستند که خلاف اسلاف ما رفتار نمودند؛ آيه شريفه نازل شد:
لَيْسُوا سَواءً: نيستند مؤمنان اهل کتاب مساوى با کافران ايشان، پس بيان مساوى نبودن آنان را فرمايد به جمله مستأنفه که: مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ: از اهل کتاب گروهى هستند پايدار به دين اسلام و قائم به حدود الهى، يا مستقيم بر قول صدق و عمل خالص و دين حق مراد امت قائمه، امت مستقيمه عادله‌اند که بر جاده شريعت سلوک مى‌نمايند و اصلا به جانب افراط و تفريط که طريق ضلالت است ميل نکنند و به آن منحرف نمى‌شوند، که ابن سلام و امثال او هستند. نزد بعضى چهل نفر از نجران و سى نفر از حبشه و هشت نفر از روم بودند که به حضرت عيسى عليه السّلام ايمان داشتند و به حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نيز ايمان آوردند و احکام و شريعت قرآن را تعليم گرفتند، چنانچه فرمايد: يَتْلُونَ آياتِ اللَّهِ: تلاوت مى‌کنند آيات خدا را که قرآن باشد، آناءَ اللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ: در اوقات شب در حالى که ايشان سجده مى‌کنند. مراد تلاوت قرآن است در نماز تهجد و تعبير از آن به تلاوت و در ساعات شب، يا سجود به سبب آنکه اين، ابين و ابلغ است در مدح، يعنى با آنکه تلاوت قرآن نمايند، سجده مى‌کنند؛ يعنى نماز يا سجده تلاوت يا سجده شکر.
تبصره: مفسرين را در آيه شريفه اقوالى است: 1- مراد نماز غفيله است بعد از نماز مغرب و عشاء. 2- مراد نماز وصيّت است ما بين نماز مغرب و عشاء که از حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است. 3- اکثر قائلند مراد تهجد و نماز شب که احاديث بسيار در فضيلت آن وارد شده: از جمله:
1- از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است: رکعتان يرکعهما العبد فى جوف اللّيل خير له من الدّنيا و ما فيها و لو لا ان اشقّ على امّتى
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 217
لفرضتها عليهم. «1» يعنى: دو رکعت نماز که بنده‌اى نصف آخر شب بگذارد، براى او بهتر است از دنيا و آنچه در آنست. و اگر نبودى دشوار بر امت من، هر آينه واجب مى‌کردم آن را بر ايشان.
2- شيخ صدوق رضوان اللّه عليه در ثواب الاعمال از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده، قال: صلاة اللّيل تحسن الوجه و تحسن الخلق و تطيّب الرّيح و تدرّ الرّزق و تقضى الدّين و تذهب بالهمّ و تجلو البصر. «2» هفت چيز را در نماز شب ذکر فرموده: 1- نيکو گرداند روى را. 2- نيکو نمايد خلق را. 3- خوش بو سازد. 4- وسعت دهد رزق را. 5- ادا کند دين را. 6- برطرف نمايد غصه را. 7- جلا دهد چشم را.
3- فرمود: اوحى اللّه تعالى الى موسى عليه السّلام قم فى ظلمة اللّيل اجعل قبرک روضة من رياض الجنّة. «3» خداى تعالى وحى فرمود به حضرت موسى عليه السّلام: برخيز در تاريکى شب به نماز، تا قرار دهم قبر تو را باغى از باغات بهشت.
4- در وصاياى نبوى به علوى عليهما السلام فرمود: عليک بصلاة اللّيل عليک بصلاة اللّيل عليک بصلاة اللّيل. «4» حضرت سه مرتبه تکرار فرمود: بر تو باد به نماز شب.