اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
سَيَقُولُون‌َ لِلّه‌ِ قُل أَ فَلا تَتَّقُون‌َ (87)
زود باشد که در جواب شما بگويند. که مربي آسمان‌ها و عرش خداوند متعال است بگو آيا پس از اينکه اعتراف باز هم پرهيز نمي‌کنيد از مخالفت او و منکر معاد مي‌شويد کسي که چنين قدرتي دارد نمي‌تواند از يک مشت خاک و استخوان انسان ايجاد کند و روح در آن دمد و زنده کند.
(تنبيه) اينکه عظمت کرات جويه و عرش اعظم در نظر ما عظيم و بزرگ مي‌نمايد و الا در جنب قدرت پروردگار با خلقت يک مورچه تفاوت ندارد، زيرا ايجاد تمام ممکنات منوط به مجرد اراده و مشيت او است (إِنَّما أَمرُه‌ُ إِذا أَرادَ شَيئاً أَن يَقُول‌َ لَه‌ُ کُن فَيَکُون‌ُ) يس آيه 82.
(توضيح) افعال صادره از عباد اختيارا، محتاج به مقدماتي است که تصور و تصديق و عزم و جزم و حرکت عضلات و توانايي و فقدان موانع باشد، و اما افعال صادره از خداوند فقط دو چيز بيش لازم ندارد يکي علم به صلاح، و ديگر ايجاد و حکما تعبير مي‌کنند از علم به صلاح به اراده که مي‌گويند: فرق است بين حکمت و اراده، حکمت علم به مصالح و مفاسد است، و اراده علم به صلاح است
جلد 13 - صفحه 451
و از ايجاد به مشيت که بسا تعبير مي‌کنند بوجود منبسط که تمام موجودات امکانيه به ايجاد حق موجود مي‌شود و نفس ايجاد بنفسه ايجاد مي‌شود، ايجاد، ايجاد ديگر نمي‌خواهد و الا تسلسل لازم مي‌آيد و بر طبق اينکه خبري هم داريم که ميفرمايد (خلقت الاشياء بالمشية و خلقت المشية بنفسها) و متکلمين اراده را همان مشيت و ايجاد ميدانند.
بنا بر قول حکماء اراده از صفات ذات و از شئون علم است و بنا بر قول متکلمين از صفات فعل.
(سَيَقُولُون‌َ لِلّه‌ِ) تمام مختص به ذات اوست و بس.
(قُل أَ فَلا تَتَّقُون‌َ) مراتب تقوي را مکررا اشاره کرده‌ايم تقواي از شرک و کفر و ضلالت، تقواي از معاصي که موجب زوال ايمان مي‌شود تقواي از معاصي کبار، تقواي از کل معاصي، تقواي از زخارف دنيوي ما زاد از مقدار ضرورت و لزوم، تقواي از توجه به غير خدا به اسباب ظاهريه. سپس خداوند حجت ثالثه که بزرگتر از آن دو حجت است اقامه ميفرمايد: