اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل مَن بِيَدِه‌ِ مَلَکُوت‌ُ کُل‌ِّ شَي‌ءٍ وَ هُوَ يُجِيرُ وَ لا يُجارُ عَلَيه‌ِ إِن کُنتُم تَعلَمُون‌َ (88)
به فرما به آنها کيست که به يد قدرت او است ملکوت هر چيزي و او پناه دهنده است و از کسي پناه نخواهد و احتياج به پناه دهنده ندارد اگر هستيد که مي‌دانيد.
(قُل مَن بِيَدِه‌ِ) مراد يد جارحه نيست زيرا جسم نيست که اجزاء و جوارح داشته باشد بلکه مراد توانايي و قدرت است و در تعبيرات هم بسا مي‌گويند:
فلان کس يد طولاني دارد در استخراج مسائل و احکام يعني قدرت بر استنباط
جلد 13 - صفحه 452
احکام دارد يا در کسب و کار و ثروت و امثال اينها.
(مَلَکُوت‌ُ کُل‌ِّ شَي‌ءٍ) ملکوت، واو و تاء زائده دال بر مبالغه مثل جبروت و لاهوت و مراد استيلاء و سلطنت و سلطه بر هر چيزي دارد، و عالم ملکوت فوق عالم ناسوت است، و عالم جبروت فوق ملکوت، و عالم لاهوت فوق جبروت است و مراد از شي‌ء ما يشي‌ء وجوده است، يعني هر چه قابل وجود باشد و در خبر است مي‌فرمايد خداوند
(شي‌ء لا کالاشياء)
چون صرف وجود و عين وجود است و ساير اشياء ماهياتي هستند که وجود عارض آنها شده و ملبس به لباس وجود شده- اند و تمام آنها در تحت قدرت و استيلاء حق هستند و از همين باب است که سلطان را ملک مي‌گويند: ملک حجاز، روم، ايران و آنچه در تحت قدرت او است مملکت مي‌نامند مملکت حجاز، روم، ايران و امثال آنها و سلطان مي نامند به واسطه سلطه بر اهل مملکت و تسلط بر آنها.
(و هو يجير)
پناه دهنده است هر که باو پناه برد
( يا جار المستجيرين)
(فَفِرُّوا إِلَي اللّه‌ِ) ذاريات آيه 5 هر کس در هر بلائي و مصيبتي افتاد اگر رو باو رفت پناهش مي‌دهد و همين معناي استعاذه است که از شر شياطين جني و انسي و بليات بايد استعاذه کرد.
(فَاستَعِذ بِاللّه‌ِ) اعراف آيه 119 نحل آيه 100 مؤمن آيه 58 فصلت آيه 36.
از افلاطون است که گفت: (الحوادث سهام و الافلاک قسي و الانسان هدف و الرامي هو اللّه فاين المفر) خدمت امير المؤمنين عليه السلام کلام او را نقل کردند فرمود: (فَفِرُّوا إِلَي اللّه‌ِ).
(وَ لا يُجارُ عَلَيه‌ِ) احتياج در ساحت قدس او نيست. محل حوادث واقع نمي‌شود، هر چه اراده کرد کسي قدرت بر دفعش ندارد مثل بليات دنيوي و عقوبات اخروي.
جلد 13 - صفحه 453
(إِن کُنتُم تَعلَمُون‌َ) اگر شما کفار و منکرين معاد مي‌دانيد که ملکوت هر چيزي بدست کيست و پناه دهنده کيست! خبر دهيد.