اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
عالِم‌ِ الغَيب‌ِ وَ الشَّهادَةِ فَتَعالي عَمّا يُشرِکُون‌َ (92)
عالم به غيب و شهود است، پس بالاتر از اينکه است که براي او شريک قرار دهند. کلام در اينکه آيه شريفه در سه جمله واقع ميشود.
جمله اولي: علم عين ذات و از صفات ذاتيه است و توضيح آن اينکه گذشت که صرف وجود است و اعلي مراتب وجود غير محدود و غير متناهي نه اول دارد و نه آخر و البته داراي جميع مراتب وجود است به بساطته و وحدته و علم يک مرتبه از مراتب وجود است مثل ساير صفات ذاتيه که عمده آنها سه صفت است
جلد 13 - صفحه 458
علم، قدرت، حيات و بقيه برگشت باين سه قديم، ازلي، ابدي، سرمدي، سميع بصير، خبير، مريد، مدرک، علي‌ّ، رفيع، کبير، عظيم، چنانچه مکرر بيان شده.
جمله ثانيه: غيب مقابل شهود است يعني از نظر غائب است و غيب ذي مراتب است حتي در غياب کسي اگر صحبت نامناسبي کردي غيبت مي‌گويند:
و معصيت بسيار بزرگيست که گفتند:
(الغيبة اشد من الزنا)
و امام عصر را غائب مي‌گويند:
چون از انظار مستور است و بر خداوند چيزي مستور و غائب نيست (عالِم‌ِ- الغَيب‌ِ لا يَعزُب‌ُ عَنه‌ُ مِثقال‌ُ ذَرَّةٍ الآية) سبأ آيه 3 (وَ أَن‌َّ اللّه‌َ قَد أَحاطَ بِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ عِلماً) طلاق آيه 12.
جمله ثالثه: در موضوع علم غيب بسياري از عامه قائل شدند به اينکه علم غيب مختص ذات اقدس او است، بواسطه اطلاق آيات بسياري مثل (قُل لا يَعلَم‌ُ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ الغَيب‌َ إِلَّا اللّه‌ُ وَ ما يَشعُرُون‌َ) نمل آيه 66 و لکن جواب آنها اينست که اينکه آيات تقييد شده به آيه شريفه.
(عالِم‌ُ الغَيب‌ِ فَلا يُظهِرُ عَلي غَيبِه‌ِ أَحَداً إِلّا مَن‌ِ ارتَضي مِن رَسُول‌ٍ) جن آيه 26 و 27 و توضيح کلام اينکه علم غيبي که مختص به اوست علمي است که از حد ممکن خارج است و غير محدود است مثل علم ذات به ذات که مقام غيب الغيوبي است و اما علمي که از ناحيه او افاضه ميشود بر بعضي که بر ديگران غيب است بر مستفيض غيب نيست مثل علم حضرت رسالت و ائمه طاهرين به جميع ما سوي اللّه سر تا سر ممکنات گذشته و آينده و دون آنها، علومي که به ساير انبياء و ملائکه افاضه شده که بر ديگران غيب است و هم چنين به مؤمنين مثل علم بظهور بقية اللّه و رجعت ائمه و خصوصيات معاد.
459