تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاکَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً قَدْ عَلِمَ کُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ کُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ (60)
چون در وادى «تيه»، بنى اسرائيل آن غذا را خوردند، تشنه شدند. به زبان عجز طلب آب نمودند. حضرت موسى عليه السّلام از حق تعالى استسقا نمود.
وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ: و ياد بياوريد زمانى را که چون حضرت موسى عليه السلام درخواست نمود از ما آب را براى قوم خود وقتى که تشنه شدند، فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاکَ الْحَجَرَ: پس فرموديم موسى را که بزن به عصاى خود سنگى معين را. نزد بعضى سنگى بود که آدم عليه السلام آن را از بهشت آورده بود، و به ارث به شعيب رسيده و او آن را با عصا به موسى عليه السلام داده بود. و نزد جمعى مطلق سنگ است، يعنى عصا به هر سنگى خواهى بزن. و مؤيد اينست که در حين سفر، بنى اسرائيل گفتند، ممکن است در راه به زمينى رسيم که سنگ نباشد، حضرت آن را با خود داشت. چون محتاج مى‌شدند عصا بر آن مى‌زد، چشمه آب روان مى‌شد، و در هنگام حرکت به زدن عصا آن چشمه خشک مى‌گرديد. بنى اسرائيل گفتند: چون عصا از موسى گم شود، ما از تشنگى هلاک شويم، خداى تعالى به موسى امر فرمود: بدون زدن عصا امر نما تا آب جارى شود و مردم عبرت بگيرند.
در تفسير اهل بيت مذکور است که چون تشنگى بر بنى اسرائيل غالب شد و به هلاکت رسيدند؛ حضرت موسى عليه السلام دست به دعا برداشت، عرض کرد: اللّهم بحقّ محمّد سيّد الأنبياء و بحقّ علىّ سيّد الاوصياء و بحقّ فاطمة سيّدة النّساء الاوّلين و بحقّ الحسن سيّد الاولياء و بحقّ الحسين سيّد الشّهداء و بحقّ عترتهم و خلفائهم سادة الازکياء: که آب دهى اين بندگان تشنه جگر خود را «1». حق تعالى فرمود: اى موسى عصا را بر
«1» تفسير برهان، جلد اوّل صفحه 103.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 159
سنگ بزن.
چون موسى عليه السلام عصا را بر سنگ زد، فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً: پس شکافته شد و سر زد از آن سنگ دوازده چشمه، به عدد اسباط بنى اسرائيل، از هر طرفى سه چشمه بيرون آمد. قَدْ عَلِمَ کُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ: به تحقيق دانست هر سبطى از اسباط مشرب و آبشخور خود را که از آن بياشامد، و هر روز ششصد هزار نفر آب دادى غير از چهارپايان و عسکر که همه آنها دوازده ميل بود مسافت جمعيت آنها. و امر فرموديم:
کُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ: بخوريد و بياشاميد از رزقى که خداى تعالى بدون رنج و زحمت به شما عنايت فرمود، وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ: و از حدى که خدا تعيين فرموده تجاوز مکنيد، به مخالفت کردن در زمين در حالتى که فساد کنندگان باشيد.
تبصره: آيه شريفه دالّ است بر آنکه تجاوز از حدود مقرّره الهيّه و مخالفت اوامر سبحانيه، فساد در زمين است؛ زيرا هر معصيت و مخالفتى اثر وضعى دارد که لازم لا ينفکّ آن مى‌باشد، از نحوست و نکبت و سلب برکت و رفع آسايش و نزول نقمت و قطع رزق و ورود شدّت و بلا و امراض، که هر کدام به مرحله خود فسادى ايجاد کند در زمين؛ چنانچه احاديث آل عصمت عليهم السلام اين مطلب را کاملا مبين فرمايد.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 160