اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
حَتّي إِذا جاءَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ رَب‌ِّ ارجِعُون‌ِ (99)
اينکه کفار و مشرکين به کفر و شرک خود باقي هستند تا زماني که بيايد احدي از آنها را مرگ گويد پروردگار من مرا برگردان به دنيا. يکي از خصوصيات وارده بر انسان حال احتضار است که پرده برداشته مي‌شود و خصوصيات آن عالم را مشاهده ميکند و اموري که بر او پيش مي‌آيد بسيار است ملک الموت را مي‌بيند يا به صورت زيبا و خوش يا به صورت مهيب و خشم و غضب جاي خود را بآن نشان مي‌دهند يا بهشت يا جهنم ملائکه را مشاهده ميکند يا ملائکه رحمت يا ملائکه غضب انوار مقدسه پيغمبر و ائمه را مي‌بيند يا سفارش به ملک الموت مي کنند که براحتي قبض روح کند يا دستور مي‌دهند که بسختي قبض کند، و
جلد 13 - صفحه 467
بالجمله يا اول راحتي او است يا اوّل عذاب که فرمود:
(اذا مات إبن آدم قامت قيامته)
يکي از رفقاي حقير بسيار آدم پاکي بود براي حقير نقل کرد که من مريض بودم حال احتضار به من دست داد ديدم پيغمبر صلّي اللّه عليه و سلّم تشريف آورد بالاي سرم نشست امير المؤمنين عليه السلام مقابل صورت ائمه طاهرين اطراف بستر ملک الموت آمد، دم در ايستاد من خواستم متوسل شوم زبانم طاقت نياورد.
خواستم دست به دامن شوم قدرت بر حرکت نداشتم، بعد متوجه شدم که آرنج خود نزديک زانوي امير المؤمنين عليه السلام است يک فشاري دادم که من نمي‌خواهم فعلا بميرم امير المؤمنين عليه السلام صورت به ملک الموت نمود و سر مبارک را حرکت داد يعني برو رفت و آنها هم برخواستند و رفتند حال من برگشت و مرض رفع شد، و همين فرمايش را امير المؤمنين عليه السلام به حارث همداني فرمود:
( يا حار همدان من يمت يرني- من مؤمن او منافق قبلا).
ايکه گفتي فمن يمت يرني || جان فداي کلام دل جويت
کاش روزي هزار مرتبه من || مردمي تا بديدمي رويت.