اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَمَن ثَقُلَت مَوازِينُه‌ُ فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ المُفلِحُون‌َ (102) وَ مَن خَفَّت مَوازِينُه‌ُ فَأُولئِک‌َ الَّذِين‌َ خَسِرُوا أَنفُسَهُم فِي جَهَنَّم‌َ خالِدُون‌َ (103)
پس کسي که ميزان‌هاي او سنگين باشد پس آنها رستگارانند و کسي که ميزان‌هاي او سبک باشد پس آنها کساني هستند که زيان‌کار نفوس خود بودند در جهنم هميشه هستند دائما، کلام در اينکه دو آيه شريفه در چند مقام واقع ميشود.
اول- از ضروريات دين اسلام و جزو عقايد دين است ميزان يوم القيامة که انکارش کفر است.
دوم- هر کس موازيني دارد که ميفرمايد:
(فَمَن ثَقُلَت مَوازِينُه‌ُ) هر حسنه يک ميزان دارد مثل نماز زکاة صوم و غير اين‌ها.
اگر صحيحا واقع شده ثقيل است، و اگر تارک يا ضايع شده خفيف است و ثقالت و خفت هر شيئي مناسب با همان شيئي است.
سوم- ثقالت منوط بايمان است چون بدون ايمان هيچ عملي صحيح نيست شرط صحت کل اعمال ايمان است، و خفت منوط به کفر است زيرا غير کافر و ضال مخلد در جهنم نيست.
چهارم- ايمان (حسنة لا يضر معها سيّئة و الکفر سيئة لا ينفع معها حسنة) پنجم- ثقالت درجاتي دارد هر چه ايمانش قوي‌تر باشد و مقرون باعمال صالحه و آلوده به معاصي نباشد، ثقالتش بيشتر ميشود، و همچنين خفت هر چه کفرش شديدتر باشد و مقرون به ظلم و معاصي باشد، درکاتش بيشتر و موازينش خفيف‌تر ميشود، امّا مؤمن مشمول.
(فَمَن ثَقُلَت مَوازِينُه‌ُ فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ المُفلِحُون‌َ) است و لو بشفاعت و مغفرت و
جلد 13 - صفحه 472
عفو الهي، و اما غير مؤمن هر که هست و هر چه هست مشمول:
(وَ مَن خَفَّت مَوازِينُه‌ُ فَأُولئِک‌َ الَّذِين‌َ خَسِرُوا أَنفُسَهُم فِي جَهَنَّم‌َ خالِدُون‌َ) است و شاهد بر اينکه دعوي آيه بعد است که ميفرمايد: