اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ کَم لَبِثتُم فِي الأَرض‌ِ عَدَدَ سِنِين‌َ (112) قالُوا لَبِثنا يَوماً أَو بَعض‌َ يَوم‌ٍ فَسئَل‌ِ العادِّين‌َ (113) قال‌َ إِن لَبِثتُم إِلاّ قَلِيلاً لَو أَنَّکُم کُنتُم تَعلَمُون‌َ (114)
فرمود: چه اندازه مکث کرديد در روي زمين شماره سالهاي شما چند سال عمر کرديد گفتند مکث کرديم يک روز يا بعض روز، پس سؤال فرما از آنهايي که شماره سالها را ميدانند و شماره ميکنند.
جلد 13 - صفحه 480
فرمود: لبث نکرديد مگر اندکي اگر محققا شما بوديد که ميدانستيد انسان پس از گذشتن مدة مديدي به نظر او بسيار کم ميآيد پير مرد هشتاد ساله موقعي که قضاياي طفوليت خود را متذکر ميشود مي‌گويد:
انگار ديروز بود. و همچنين بالاخص کسي که در غفلت باشد يا در خواب باشد يا اشتغال به ملاهي داشته باشد، جايي که حضرت عزير صد سال مرده بود موقعي که خداوند او را زنده فرمود:
(قال‌َ کَم لَبِثت‌َ قال‌َ لَبِثت‌ُ يَوماً أَو بَعض‌َ يَوم‌ٍ قال‌َ بَل لَبِثت‌َ مِائَةَ عام‌ٍ) بقره آيه 261.
و همچنين اصحاب کهف پس از سيصد سال چون بيدار شدند (قال‌َ قائِل‌ٌ مِنهُم کَم لَبِثتُم قالُوا لَبِثنا يَوماً أَو بَعض‌َ يَوم‌ٍ) کهف آيه 18 بعلاوه اينکه کفار پس از دخول در عذاب اليم دنيا و عالم برزخ نزد آنها ناچيز ميآيد، مثل کسي که صد سال در ناز و نعمت باشد يک شب تب و مرض باو متوجه شود يا به بلائي گرفتار شود مثل زندان و شکنجه آن شب به نظرش خيلي طولاني ميآيد و آن صد سال به نظرش خيلي کوتاه مي‌نمايد، لذا از آنها سؤال ميشود.
(قال‌َ کَم لَبِثتُم فِي الأَرض‌ِ عَدَدَ سِنِين‌َ) با اينکه تصريح به سنين مي‌فرمايد مع ذلک در نظر آنها نه سال ميآيد نه ماه نه هفته.
(قالُوا لَبِثنا يَوماً أَو بَعض‌َ يَوم‌ٍ) و اينکه کلام را هم حدسي گفتند و ترسيدند که اشتباه شده باشد گفتند:
(فَسئَل‌ِ العادِّين‌َ) ملائکه موکل به ما که حساب کارهاي ما را و ساعات عمر ما را ميدانند از آنها سؤال فرما خداوند مي‌فرمايد من از آنها بهتر ميدانم و داناترم حتي بعدد نفوس شما.
(قال‌َ إِن لَبِثتُم إِلّا قَلِيلًا) چون دنيا سرتاسر آن اگر نسبت بآخرت بدهي نسبت قطره به دريا غلط گفته‌اي، زيرا دريا هم محدود است و آخر دارد لکن
جلد 13 - صفحه 481
عذاب آخرت، و همچنين مثوبات بهشت آخر ندارد و محدود نيست، لذا مي‌فرمايد:
(فَما مَتاع‌ُ الحَياةِ الدُّنيا فِي الآخِرَةِ إِلّا قَلِيل‌ٌ).
(لَو أَنَّکُم کُنتُم تَعلَمُون‌َ) اگر ميدانستيد در دنيا که مدت عمر شما چه اندازه کم است و چه زود سپري ميشود به فکر دين و آخرت مي‌افتاديد و تحصيل زاد و توشه براي آخرت خود ميکرديد، لکن خيال ميکرديد هميشه در دنيا هستيد و پس از دنيا هم خبري نيست.