تفسیر اطیب البیان

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب) يا أَبَت‌ِ إِنِّي‌ قَد جاءَنِي‌ مِن‌َ العِلم‌ِ ما لَم‌ يَأتِک‌َ فَاتَّبِعنِي‌ أَهدِک‌َ صِراطاً سَوِيًّا (43) اي‌ پدر ‌من‌ بتحقيق‌ آمده‌ ‌است‌ مرا ‌از‌ علم‌ آنچه‌ نيامده‌ ترا ‌پس‌ متابعت‌ کن‌ مرا هدايت‌ مي‌کنم‌ ترا راه‌ مستوي‌ ‌که‌ هيچگونه‌ انحراف‌ و اعوجاجي‌ ‌در‌ ‌او‌ نباشد ‌ يا ‌ ابت‌ بجاي‌ ‌ يا ‌ ابي‌ ‌است‌ ‌تا‌ بجاي‌ ‌ يا ‌ ‌است‌ ‌از‌ ‌براي‌ تاکيد قَد جاءَنِي‌ مِن‌َ العِلم‌ِ انسان‌ نسبت‌ بهر شيئي‌ تارة يقين‌ بوجود ‌او‌ دارد، و تارة يقين‌ بعدم‌ ‌او‌، و تارة احتمال‌ وجود و عدم‌ ‌را‌ ‌هر‌ دو ‌را‌ ميدهد و يقين‌ ‌هم‌ ‌اگر‌ مطابق‌ ‌با‌ واقع‌ ‌باشد‌ ‌او‌ ‌را‌ علم‌ مينامند و ‌اگر‌ ‌بر‌ خلاف‌ واقع‌ ‌باشد‌ جهل‌ مرکب‌ ميگويند و احتمال‌ ‌هم‌ سه‌ قسم‌ ‌است‌ ‌اگر‌ احتمال‌ وجود بيشتر ‌است‌ ظن‌ ميگويند و ‌اگر‌ احتمال‌ عدم‌ زيادتر ‌است‌ و ‌هم‌ مي‌ شمارند و ‌اگر‌ ‌هر‌ دو مساويست‌ شک‌ مينامند و ‌اگر‌ ‌از‌ جهات‌ باطنيه‌ مثل‌ الهام‌ و وحي‌ بدست‌ بيايد علم‌ موهوبي‌ ميگويند و علوم‌ انبياء ‌از‌ ‌اينکه‌ قسمت‌ ‌است‌ و چون‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ جهت‌ ‌است‌ احتمال‌ خطاء و اشتباه‌ ‌در‌ ‌او‌ نمي‌رود ولي‌ ‌اگر‌ ‌از‌ ادلّه‌ استفاده‌ ‌شده‌ ‌باشد‌ ممکن‌ ‌است‌ ‌در‌ يکي‌ ‌از‌ مقدماتش‌ خطا رفته‌ ‌باشد‌ و علم‌ ابراهيم‌ ‌از‌ قسمت‌ اوّل‌ ‌است‌ هيچگونه‌ خطايي‌ ‌در‌ ‌او‌ نيست‌. ما لَم‌ يَأتِک‌َ معلوم‌ ‌است‌ آزر ‌که‌ بت‌ ‌را‌ مي‌پرستيد اولا يقين‌ ندارد ‌که‌ ميفرمايد: ما لَهُم‌ بِذلِک‌َ مِن‌ عِلم‌ٍ إِن‌ هُم‌ إِلّا يَظُنُّون‌َ. و ثانيا ‌بر‌ فرض‌ يقين‌ داشته‌ ‌باشد‌ جهل‌ مرکب‌ ‌است‌ نه‌ علم‌ فاتبعني‌ اطاعت‌ انبياء و اوصياء معصومين‌ بحکم‌ عقل‌ و شرع‌ واجب‌ ‌است‌ چون‌ احتمال‌ خطاء ‌در‌ ‌او‌ نميرود اهدک‌ هدايت‌ راه‌نمايي‌ ‌است‌ صراطا سويّا راه‌ راست‌ ‌که‌ ‌از‌ ابتداء خط ‌تا‌ انتهاء ‌او‌ جزئي‌ انحراف‌ ندارد ‌از‌ قدم‌ اول‌ انسان‌ ‌را‌ بمقصد ميرساند، ‌که‌ صراط مستقيم‌ ‌است‌ و بعلاوه‌ ‌از‌ رساندن‌ بمقصد اقصر طرق‌ ‌است‌.

آیات این صفحه