آیه ۴۳ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۴۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۸

يَا أَبَتِ إِنِّي قَدْ جَاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ مَا لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِرَاطاً سَوِيّاً

ای پدر! دانشی برای من آمده که برای تو نیامده است؛ بنابر این از من پیروی کن، تا تو را به راه راست هدایت کنم!

معنی کلمات و عبارات
«صِراطاً سَوِیّاً»: راه راست و درستی که منتهی به بهشت می‌گردد.
نزول
نکات آیه
۱- حضرت ابراهیم(ع)، برخوردار از دانش و آگاهى هاى ویژه براى هدایت دیگران «یأبت إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک» ۲- آگاهى و دانش الهى حضرت ابراهیم(ع)، مبنا و مجوّز او براى دعوت آزر به پیروى از خود «إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک فاتّبعنى» ۳- آگاهى هاى ویژه ابراهیم(ع) محدود بود. «قد جاءنى من العلم» چنانچه «من» در «من العلم» براى تبعیض باشد و «من العلم»، حال براى «ما»، نکته یاد شده استفاده مى شود. ۴- حضرت ابراهیم(ع)، آزر را به رهاساختن شرک و پیروى از وى فرا خواند. «یأبت إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک فاتّبعنى» ۵- ابراهیم(ع)، پیش از مناظره اش با آزر، موحدى هدایت یافته و آگاه بود. «یأبت إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک فاتّبعنى أهدک صرطًا سویًّا» ۶- راهنمایى ها و هدایت هاى حضرت ابراهیم(ع) به آزر، همراه با لطف و مهربانى بوده است. «یأبت ... فاتّبعنى أهدک صرطًا سویًّا» خطاب «یا أبت» حاکى از اظهار شفقت ابراهیم(ع) به آزر است. علاوه بر این که او آزر را جاهل نخواند و بر محدودیت آگاهى خود نیز تصریح کرد (من العلم); این روش، سرشار از عطوفت به مخاطب است. ۷- خویشاوندى، نبایستى موجب ترک تبلیغ دین و توحید و مبارزه با شرک گردد. «یأبت لِمَ تعبد ... یأبت» ۸- پیروى از پیامبران، پیروى از علم و آگاهى است. «یأبت إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک» ۹- لزوم پیروى ناآگاهان از آگاهان «قد جاءنى من العلم ما لم یأتک فاتّبعنى» ۱۰- ارجمندى و ارزش والاى علم و عالم «إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک» ۱۱- علم مسؤولیت آور و عالمان و آگاهان، وظیفه دار هدایت کردن دیگران «قد جاءنى من العلم ... فاتّبعنى» حضرت ابراهیم(ع)، مسؤولیت هدایت گرى خود را ناشى از علم و آگاهى خود دانسته است. بیان این نکته از زبان ابراهیم(ع) در قرآن، گویاى نقش دانش و مسؤولیت آفرینى آن است. ۱۲- آزر، گرایش خویش به بت پرستى را گرایشى عالمانه مى پنداشت. «إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک» از تعبیر «ما لم یأتک» معلوم مى شود که ابراهیم(ع) در صدد بوده، آزر را به محرومیت از علم واقف سازد، این برخورد گویاى مواجه شدن ابراهیم(ع) با کسى است که از جهل خویش بى خبر است و خود را آگاه مى پندارد. ۱۳- جهل زمینه ساز شرکورزى و بت پرستى است. «لِمَ تعبد ما لایسمع ... یأبت إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک» حضرت ابراهیم(ع) به جهت رعایت ادب، آزر را به جهل متهم نکرد، بلکه خود را به علم منتسب ساخت و مفهوم کلامش آن است که آزر جاهل است و همین جهل وى موجب آن شده که به پرستش بت رو آورد. ۱۴- آگاهى هاى ویژه حضرت ابراهیم(ع)، هدایت گر انسان ها به راه راست و به دور از افراط و تفریط «إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک فاتّبعنى أهدک صرطًا سویًّا» «سوىّ» به چیزى گفته مى شود که از افراط و تفریط مصون باشد(مفردات راغب). و « صراطاً سویّاً»، یعنى راهى که از تعادل کامل برخوردار و از افراط و تفریط به دور باشد. ۱۵- پیامبران، انسان ها را به راه تام و کامل و به دور از افراط و تفریط هدایت مى کنند. «فاتّبعنى أهدک صرطًا سویًّا» ۱۶- بندگى خداى یکتا، راه راست، معتدل و به دور از افراط و تفریط است. «أهدک صرطًا سویًّا» ۱۷- شرک و بت پرستى، مسلکى ناهنجار و نامتعادل است. «لِمَ تعبد ما لایسمع ... فاتّبعنى أهدک صرطًا سویًّا» ۱۸- بیان فضایل و کمالات خود، به منظور راهنمایى و هدایت دیگران جایز و نیکو است. «إنّى قد جاءنى من العلم ما لم یأتک فاتّبعنى أهدک صرطًا سویًّا»
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۴)
  • ناتوانی ازر از مقابله با احتجاجهای منطقی ابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
  • ازر، به منزله پدر ابراهیم(علیه السلام)+۱۰ آیه
  • نااگاهی ازر از حقایق وحی شده به ابراهیم(علیه السلام)
  • درخواست ملاطفتامیز ابراهیم(علیه السلام) از ازر برای پیروی از او، به جهت علم خدادادیاش+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) در صدد هدایت ازر به صراط مستقیم+۱ آیه
  • ازر عمو یا جدّ مادری ابراهیم(علیه السلام):[8]+۱۱ آیه
  • ناتوانی ازر از مقابله با احتجاجهای منطقی ابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
  • پایداری ابراهیم(علیه السلام) در مبارزه با بتپرستی+۷ آیه
  • دعوت ابراهیم(علیه السلام) از پدرش (عمو یا جدّ مادری) برای پیروی از خود، به دلیل دانش خدادادی او+۱ آیه
  • دعوت ابراهیم(علیه السلام) از پدرش (عمو یا جد مادری) برای پیروی از خود به دلیل علم خدادادی او+۱ آیه
  • برخورد عاطفی ابراهیم(علیه السلام) با پدرش (عمو یا جدّ مادری)+۴ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، تعلیمیافته از جانب خداوند+۲ آیه
  • هدایتگری، مسیولیّتی از سوی خدا برعهده ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • وعده ابراهیم(علیه السلام) به هدایت ازر در صورت پیروی از حضرت+۲ آیه
  • برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۳ آیه
  • احترام ابراهیم(علیه السلام) به عمویش ازر در عین بیاحترامی وی+۶ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، پایدار در مبارزه با بتپرستی+۶ آیه
  • رهنمون شدن ازر به صراط مستقیم، در صورت پیروی از ابراهیم(علیه السلام)+۲ آیه
  • دعوت ابراهیم(علیه السلام) از عموی خود برای اطاعت از خویش به دلیل عالم بودن+۱ آیه
  • علم و اگاهی از ملاکهای اطاعت+۲ آیه
  • رویگردانی ازر از انذارهای ابراهیم(علیه السلام) با تهدید به سنگسار کردن وی+۵ آیه
  • لزوم رعایت ادب و ملاطفت در گفتگو با پدر، به رغم شرکورزی وی+۳ آیه
  • ازر، به منزله پدر ابراهیم(علیه السلام)+۱۰ آیه
  • درخواست ابراهیم(علیه السلام) از پدرش (ازر)، برای ترک بتپرستی+۵ آیه
  • دعوت ازر به راه راست، از اهداف تبلیغی ابراهیم(علیه السلام)
  • استفاده ابراهیم(علیه السلام) از عواطف و احساسات، در تبلیغ و ارشاد ازر
  • انذار از عذابهای خدا، روشی لازم در تبلیغ انبیا+۳ آیه
  • استفاده از تهییج عواطف، در مسیر تبلیغ معارف الهی+۴ آیه
  • لزوم رفتار مؤدّبانه، همراه با عطوفت و مهربانی، در تبلیغ و ارشاد مردم+۳ آیه
  • تاکید ابراهیم(علیه السلام) بر علم الهی، در دعوت ازر به توحید
  • علم و اگاهی، از معیارهای تقلید ممدوح+۱ آیه
  • خوف از عذاب قیامت، زمینه گرایش به توحید+۳ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، از موحّدان+۱۱ آیه
  • جهل به اوصاف و ویژگیهای معبود راستین، از عوامل گرایش به بتپرستی+۲ آیه
  • شرک، زاییده جهل+۱ آیه
  • جهل ازر، عامل گرایش او به بتپرستی+۱ آیه
  • جهل ازر، به حقایق وحی شده به ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • لزوم استقامت بر توحید+۷ آیه
  • مطلوبیّت رفتار مؤدّبانه، همراه با عطوفت و مهربانی، در تبلیغ و ارشاد مردم+۳ آیه
  • ترس ابراهیم(علیه السلام) از گرفتاری ازر به عذاب الهی، در صورت عدم پیروی از وی+۱ آیه
  • دفاع ابراهیم(علیه السلام) از توحید، در برابر مخالفان+۶ آیه
  • پیروی از ابراهیم(علیه السلام)، موجب هدایت یافتن به صراط مستقیم و دین الهی
  • ملاطفت و اظهار علاقه ابراهیم(علیه السلام)، در سخن گفتن با ازر+۳ آیه
  • سخن عالمانه، زمینه ساز تاثیر ان در مخاطب+۴ آیه
  • سخنان و راهنماییهای ابراهیم(علیه السلام) به ازر، نشیت گرفته از علم و اگاهی ان حضرت+۲ آیه
  • لزوم پیروی از سخن عالمانه+۲ آیه
  • سخنان عالمانه، زمینه ای برای هدایت انسانها به راه معتدل+۲ آیه
  • سخن عالمانه، زمینه ساز تاثیر ان در مخاطب+۴ آیه
  • شرکورزی به خدای یگانه، موجب گمراهی ادمی+۳ آیه
  • اجتناب از شرک، صراط مستقیم به سوی خدا+۵ آیه
  • گرایش خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به توحید و تنزیه او از شرک+۵ آیه
  • شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۱ آیه
  • استفاده از علوم الهی، زمینه ساز هدایت و راه یافتن به صراط مستقیم
  • تبعیّت از عالمان الهی، راهی برای شناخت و هدایت به راه راست
  • شیطان، عامل گمراهی و انحراف از صراط مستقیم+۳ آیه
  • شرک، انحراف از دین حنیف و صراط مستقیم+۵ آیه
  • اجتناب از اطاعت شیطان، از موارد سلوک در صراط مستقیم+۳ آیه
  • پرهیز از شرک، راهی راست به سوی خدا+۵ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، از هدایت کنندگان به صراط مستقیم+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) دارای علم ویژه الهی، برای هدایت افراد به صراط مستقیم+۱ آیه
  • تامین نیازها، یکی از انگیزه های مهم پرستش خدا+۱ آیه
  • علم و اگاهی، زمینه اطاعت از حق+۵ آیه
  • علم و اگاهی، مقدّمه هدایت+۱ آیه
  • لزوم پیروی از عالمان و اگاهان+۳ آیه
  • علم ابراهیم(علیه السلام)، سبب دعوت وی از عموی خویش، برای اطاعت از او+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) برخوردار از دانش و اگاهیهای ویژه، برای هدایت دیگران، از جانب خدا+۲ آیه
  • دانش الهی ابراهیم(علیه السلام)، مبنا و مجوّز او برای دعوت به پیروی از خود+۱ آیه
  • بهرهمندی انسان از علم، موجب مدح و ستایش او
  • خوش گفتاری، برخورد نیک و سعه صدر در معاشرت با جاهلان، شیوهای نیکو+۱ آیه
  • راهنماییها و هدایتهای حضرت ابراهیم علیه السلام به ازر، همراه با لطف و مهربانی+۴ آیه
  • وجوب استقامت بر توحید+۷ آیه
  • وعده ابراهیم علیه السلام به هدایت ازر، در صورت پیروی از وی+۱ آیه
  • علم، صفتی لازم برای هدایتگران
  • ابراهیم علیه السلام هدایتگر به صراط مستقیم، بر اساس علم اعطایی خداوند به وی
واژه‌ها