تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ أَ راغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي يا إِبْراهِيمُ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ لَأَرْجُمَنَّکَ وَ اهْجُرْنِي مَلِيًّا (46)
خلاصه چون حضرت ابراهيم عليه السلام عمّ خود آذر را به توحيد دعوت کرد و دلايل قاهره بر فساد عبادت بتان بيان و بعد وعظ بليغ فرمود تمام را به کمال رفق و لطف، لکن آذر در جواب، ضد اين مسلک را اختيار، و در مقابل حجت او به تقليد آغاز کلام نموده:
قالَ أَ راغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي: گفت آيا روى گرداننده‌اى از پرستش خدايان من و ترک کننده‌اى ايشان را. يا إِبْراهِيمُ: اى ابراهيم. در مقابل کمال رفق و لطف خليل عليه السلام، آذر به عنف و سختى و درشتى رفتار، و در مقابل ادب آن حضرت که خطاب پدر به او نمود، بى‌ادبى کرده و به اسم ابراهيم خطاب نمود، و در مقابل وعظ و نصيحت آن حضرت، زجر و تهديد و شتم را پيش آورد و با کمال بيشرمى گفت: لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ: اگر باز نايستى از مقاله خود که آن مذمت بتان يا از مخالفت و رغبت به آنان است. لَأَرْجُمَنَّکَ: هر آينه دشنام دهم تو را يا سنگسارت کنم تا هلاک شوى، يا از من دور شوى و گرد من نگردى. و در مقابل مقام وصل آن حضرت، مرحله فصل و تفرق را گويا شد که چون با من در طريق مخالفت سلوک مى‌کنى، حذر کن از من. وَ اهْجُرْنِي
جلد 8 - صفحه 190
مَلِيًّا: و هجرت نما و دور شو از من زمانى دراز پيش از آنکه تو را بزنم و مجروح کنم و هلاک سازم.
تنبيه: خداوند سبحان بيان اين واقعه و محاوره را فرمايد براى تسليه خاطر مبارک حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله، تا شاق نگذرد بر قلب مطهر آن سرور اذيتهاى مشرکين، که هميشه جهال بر همين سيرت مذمومه بوده‌اند و در مقابل لطف و مرحمت و موعظه و هدايت، طريق اعراض و شناعت و زجر و ضلالت را مرعى داشته، ابدا التفات به ناهنجارى خود ننمايند. و البته مبلّغين خلاق عالم و هاديان بنى آدم، بدين گونه تجاسر و تهکم، از شيوه مرضيه و دعوت الهيه دست برندارند و در مقابل ناملايمات استقامت ورزند.