تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) يا أَبَتِ إِنِّي أَخافُ أَنْ يَمَسَّکَ عَذابٌ مِنَ الرَّحْمنِ فَتَکُونَ لِلشَّيْطانِ وَلِيًّا (45) يا أَبَتِ إِنِّي أَخافُ‌: اى پدر من، بدرستى که من مى‌ترسم. أَنْ يَمَسَّکَ عَذابٌ مِنَ الرَّحْمنِ‌: اينکه برسد تو را عذابى از خداوند بخشنده به سبب پيروى تو شيطان را. لطيفه: نسبت عذاب به خداوند رحمان، اشعار است به آنکه چنين ذات بخشنده‌اى که من جميع الجهات، الطاف و رحمتهاى خود را آنا فآنا به بنده رساند، چقدر ناسپاسى و حق ناشناسى است که عنايت و رحمت سبحانى به سخط و غضب مبدل گردد. خلاصه چون عذاب الهى به سبب مخالفت به تو رسد. فَتَکُونَ لِلشَّيْطانِ وَلِيًّا: پس باشى مر شيطان را دوست، يعنى واگذاشته به او و قرين او در کفر و همنشين او در عذاب يا ثابت در موالات با او که اکبر است از عذاب، چنانچه رضوان الهى نسبت به مواليان خود اکبر است از ثواب. نزد بعضى مراد به عذاب‌ جلد 8 - صفحه 189 خذلان و تخليه است، يعنى مى‌ترسم که به جهت عناد، مستوجب خذلان خدا شوى و بدان جهت يار و دوست شيطان باشى و به عذاب ابدى گرفتار گردى. تبصره: حضرت ابراهيم عليه السلام اينجا هر چهار نوع کلام خود را در غايت حسن و انتظام بيان فرموده، زيرا اولا: عم خود را آگاه فرمود بر منع عبادت اصنام و اوثان؛ و بعد او را امر نمود به پيروى خود در نظر و استدلال و ترک تقليد؛ و بعد باز او آگاه نمود بر آنکه عقلا اطاعت شيطان جايز نيست؛ و در مرحله چهارم ختم کلام خود نمايد به وعيد زاجر از اقدام بر آنچه سزاوار است.