تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَعْتَزِلُکُمْ وَ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ أَدْعُوا رَبِّي عَسى أَلاَّ أَکُونَ بِدُعاءِ رَبِّي شَقِيًّا (48)
وَ أَعْتَزِلُکُمْ: و کناره مى‌نمايم شما را. مراد آذر و امثال او هستند از بت‌پرستان، يعنى از همه شما دورى مى‌جويم. وَ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ: و آنچه مى‌خوانيد و مى‌پرستيد از غير خدا يعنى بتان. مراد آنکه کناره کنم از دين يا ديار شما. وَ أَدْعُوا رَبِّي: و مى‌پرستم پروردگار خود را به يگانگى. عَسى أَلَّا أَکُونَ: اميد است آنکه نباشم. بِدُعاءِ رَبِّي شَقِيًّا: به خواندن و پرستش پروردگار خود نااميد و بى‌بهره. اين تعريض است بر ايشان، يعنى شما از خواندن بتان بى‌بهره و ضايع هستيد در گفتار و کردار، و من اميدوارم که از حق سبحانه بهره تمام گيرم و در سلک مخصوصان و مقربان او باشم.
نکته: تصدير کلام به عسى جهت تواضع و هضم نفس، و اشعار بر آنکه مؤمن بايد هميشه ميان خوف و رجا باشد.
هجرت حضرت ابراهيم: مفسرين نقل نموده‌اند که حضرت ابراهيم از بابل به کوهستان فارس آمد و هفت سال در اطراف آن جبال سير مى‌فرمود و بعد باز به بابل آمد مشغول دعوت شد. اين نوبت بتان را شکست و آتش نمرود بر او سرد شد، چنانچه در سوره انبيا بيايد ان شاء اللّه تعالى. و چون به نجران رسيد، به ساره خاتون متزوج شد، پس با ساره و لوط عزيمت شام نمود و حق تعالى از اين هجرت خبر مى‌دهد.
«1» سوره توبه آيه 114.
جلد 8 - صفحه 192