اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَعتَزِلُکُم وَ ما تَدعُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ وَ أَدعُوا رَبِّي عَسي أَلاّ أَکُون‌َ بِدُعاءِ رَبِّي شَقِيًّا (48)
و من از شما مشرکين اعتزال مي‌جويم و از آنچه را که مي‌خوانيد از غير از خداوند متعال و مي‌خوانم پروردگار خود را اميد است اينکه که نباشم بدعاء پروردگار خود شقّي و بد عاقبت.
جلد 12 - صفحه 450
و اعتزلکم اعتزال از مشرکين دور شدن از آنها و بيرون رفتن از ميانه آنها و خارج شدن از شهر آنها که قصد بيت المقدس کرده بود که مسافرت کند بآن طرف.
وَ ما تَدعُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ اعتزال از آلهه آنها از اصنام ترک عبادت آنها و توجّه بآنها است.
وَ أَدعُوا رَبِّي عبادت پروردگار و توجه باو و اطاعت و امتثال باوامر او و منتهي شدن از منهيّات او و رفتن بدرب خانه او و طلب حوائج از او و نجات از مهالک.
عَسي أَلّا أَکُون‌َ بِدُعاءِ رَبِّي شَقِيًّا تعبير بعسي بمعني اميدواري و رجاء است چون بايد مؤمن بين خوف و رجاء باشد نه مطمئن بقبول و نه مأيوس از قبول که گفتند دو معصيت از معاصي کبيره امن من مکر اللّه و يأس من روح اللّه است، چه بسا اشخاصي که در عبادت در اوّل امر به مقام بسيار بلندي نائل شدند و لکن در عاقبت بي‌ايمان و بدبخت گشتند، مثل شيطان و بلعم باعوري، و چه بسيار در شرک و کفر و فسق و فجور مدتي از عمر خود را طي‌ّ کردند لکن عاقبت موفق بايمان و توبه و با سعادت از دنيا رفتند، و اخبار خوف و رجاء دو قسمت است، يک قسمت دلالت دارد بر تساوي و يک قسمت دلالت دارد که رجاء بيشتر باشد از خوف و جمع بين اينکه دو در نظر بخود تساوي و نظر بخدا ترجيح رجاء.