تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنْ تَمْسَسْکُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْکُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِها وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا يَضُرُّکُمْ کَيْدُهُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ (120)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 226
بعد از آن بيان تناهى عداوت ايشان را فرمايد:
إِنْ تَمْسَسْکُمْ حَسَنَةٌ: اگر برسد شما را نصرتى و غنيمتى مانند جنگ بدر، تَسُؤْهُمْ: بد آيد ايشان را و دلتنگ شوند. وَ إِنْ تُصِبْکُمْ سَيِّئَةٌ: و اگر برسد شما را غمى و المى چنانکه در احد واقع شد، يَفْرَحُوا بِها: خوشدل و شادمان شوند به آن. و اين علامت کمال عداوت است که به مصيبت کسى شادمان و به شادى کسى غمناک گردند. وَ إِنْ تَصْبِرُوا: و اگر صبر کنيد اى مؤمنان بر جفاى يهود، يا کيد منافقان، يا آزار منافقان، يا بر جميع تکاليف دينيه، وَ تَتَّقُوا: و بپرهيزيد از مخالطه و مجالست دشمنان خدا، لا يَضُرُّکُمْ کَيْدُهُمْ شَيْئاً: ضرر نرساند شما را مکر و حيله آنها هيچ چيز را، و فضل الهى و حفظ و نصرت او است که وعده فرموده صابران و متقيان را. إِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ: بتحقيق خداى تعالى به آنچه بجا مى‌آوريد از صبر و تقوا، به علم ازلى، احاطه کننده است.
تنبيه: آيه شريفه اشعار است به آنکه کفار و معاندان نسبت به مسلمانان، حالشان چنين است که در مصيبت مسلمانان، شادمان و به شادى و خوشى آنان غمناک شوند. و اگر مسلمانان صبر نمايند در ناملايمات و مشقات و بپرهيزند از مخالفت فرمان الهى، هر آينه کيد و مکر و حيله معاندين به ايشان ضرر نرساند و فرج را خداوند متعال ظاهر سازد، چنانچه در کتاب کافى از حضرت صادق عليه السّلام مروى است:
اوحى اللّه تعالى الى داود ما اعتصم بي عبد من عبادى دون احد من خلقى عرفت ذلک من نيّته، ثمّ تکيده السّموات و الارض و من فيهنّ الّا جعلت له المخرج من بينهنّ. «1» وحى فرمود خداى تعالى به حضرت داود عليه السّلام: تمسک ننمايد به من بنده‌اى از بندگان من بدون توجه به فردى از خلق من، و به حقيقت دانم، پس در مقام کيد او برآيند آسمان و زمين و هر که در آنها است، مگر آنکه قرار
«1» اصول کافى، جلد 2، کتاب الايمان و الکفر، صفحه 63، حديث اوّل.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 227
دهم براى او راه خلاصى از ميان آنها.