اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
رَبُّ السَّماواتِ وَ الأَرضِ وَ ما بَينَهُما فَاعبُدهُ وَ اصطَبِر لِعِبادَتِهِ هَل تَعلَمُ لَهُ سَمِيًّا (65)
پروردگار آسمانها و زمين و آنچه بين آسمان و زمين است، پس بايد او را عبادت کني و خود را صابر گرداني از براي عبادت او آيا ميداني از براي او هم اسمي که مقام ربوبيت داشته باشد و لو در خلقت يک مورچه و پشه.
رَبُّ السَّماواتِ اينکه فضاي عالم هر قسمت او که در او يکي و زيادتر از کرات علويّه مثل قمر و شمس و کواکب باشد او را بسماء تعبير ميکنند که او را بيک نامي ميخوانند (قمر است و عطارد و زهره و شمس و مرّيخ و مشتري و زحل) و ثوابت که کرسي نام شده و عرش که فلک غير مکوکب ميگويند.
وَ ما بَينَهُما که هواي بين آسمان و زمين است و رعد و برق و غيم و باران و رياح و برف و تگرگ و امثال اينها. فاعبده که اصل خلقت جن و انس براي عبادت پروردگار عالميان است.
وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَ الإِنسَ إِلّا لِيَعبُدُونِ و الذاريات آيه 56 و اقسام عبادت بسيار است از امور قلبيه و نفسيه و بدنيه و خارجيه و اجنبيه و مستحبيه.
وَ اصطَبِر لِعِبادَتِهِ البته عبادت زحمت و مرارت دارد و بر خلاف هواي نفس است،
جلد 12 - صفحه 466
بايد انسان دشمنهاي خود را دور کند که دنيا و هواي نفس و شيطان هستند و کنار گذارد و خود را مهيّا نمايد براي بندگي و اطاعت و فرمان برداري پروردگار خود.
هَل تَعلَمُ لَهُ سَمِيًّا ذات مقدس پروردگار عالميان يکي است مثل و مانند و شبيه و عديل و ضدي و ندي از براي او نيست ذاتا و صفة و فعلا و عبادة و نظرا که شرح آنها را مکرر بيان کرديم آن هم بتوحيدي که امير المؤمنين بيان ميفرمايد:
در جنگ صفين که بدو معني صحيح است و بدو معني غلط و باطل است و شرحش در مجلّد دوم در آيه شريفه شهد اللّه بيان شده، توحيد بمعني نفي اعضاء و اجزاء حتي وجود و ماهيت، و بمعني نفي صفات و عوارض، نه توحيد عددي و نه جنسي و نوعي ..