تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) إِذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ مِنْکُمْ أَنْ تَفْشَلا وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (122) ترجمه‌ چون قصد کردند دو گروه از شما که بد دلى کنند و خدا ياور آن دو است و بر خدا بايد توکل کنند گروندگان.. تفسير قمى فرموده اين دو طايفه عبد اللّه ابن ابى و اصحاب او بودند و قوم ديگرى و در مجمع از صادقين عليهما السلام نقل نموده که اين دو طايفه بنو سلمه و بنو حارثه دو قبيله از انصار بودند و گفته شده است آندو بنو سلمه از خرزج و بنو حارثه از اوس بودند و تحقيق آنست که عبد الله بن ابى در بدو تلاقى دو لشگر ملحق بکفار شد با سيصد نفر و بنو سلمه و بنو حارثه دو جناح لشگر اسلام بودند آنها هم خيال فرار نمودند ولى چون مؤمن بودند خدا کمک کرد با آنها و قوت قلب داد و ثابت ماندند تا آخر که همه پراکنده شدند از اطراف پيغمبر و باز جمع شدند لذا خداوند مدح فرموده‌اند و طائفه را والا عبد اللّه بن ابى رسما منافق بود و مؤمن نبود چگونه ميشود خدا ولى او باشد شايد مقصود قمى هم بيان فراريها بود در هر حال آندو طايفه چون‌ جلد 1 صفحه 490 عمل خلافى نکردند فقط خطورى براى آنها در قلب روى داد و نادم شدند خداوند هم با آنها يارى کرد و از آفت فرار نگهدارى فرمود آنها را و اوس و خزرج هر دو از انصار بودند پس معلوم شد مقتضاى جمع آنستکه عازمين فرار دو دسته بودند يک دسته عبد اللّه و اصحابش و دسته ديگر جمعى از انصار که دسته اول فرار کردند و دسته دوم فقط بددلى نمودند و اين دسته دو طايفه بودند از انصار و خداوند فرموده در جميع امور بايد توکل با خدا نمود تا خداوند از مهالک نجات دهد مؤمنان را چنانچه در اين جنگ با آنکه بر حسب ظاهر بواسطه بى‌صبرى و خلاف تقوى شکستى بر مسلمين وارد شد ولى باز واقعا ظفر با آنها بود زيرا که کفار بمقصد خودشان نائل نشدند و پيغمبر و امير- المؤمنين که عمده مقصود آنها بود سالم ماندند و حوزه مسلمين متفرق نشد و بالاخره کفار را ذليل و بکيفر اعمالشان رساندند و کلام الهى ناظريه دو طايفه دسته دوم است.