تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لَقَدْ نَصَرَکُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (123)
ترجمه
و هر آينه بتحقيق پيروزى داد شما را خدا در بدر با آنکه شما بوديد ضعيفان پس بترسيد از خدا باشد که شما شکر نمائيد..
تفسير
يادآورى مؤمنين است فوائد توکل بخدا را در جنگ بدر که وادى‌ئيست در بين مکه و مدينه و صاحب آن بدر نامداشته و آن زمين را باين مناسبت بدر ناميده اند و قمى و عياشى از حضرت صادق (ع) نقل نموده‌اند که آنها ذليل نبودند با آنکه پيغمبر خدا در بين آنها بود بلکه ضعفا بودند و اينطور آيه نازل شده است و نيز عياشى از آنحضرت نقل نموده که ابو بصير اين آيه را خدمت حضرت تلاوت نمود فرمود اينطور نازل نشده است و انتم قليل نازل شده است و در روايت ديگر است که خداوند پيغمبر خود را هيچ وقت ذليل نکرده همانا نازل شده است و انتم قليل حقير عرض ميکنم معلوم است مراد تفسير يا قرآنيست که در نزد خودشان است ولى ضمنا معلوم ميشود که اختصاص به پيغمبر ندارد ائمه معصومين هم هيچوقت ذليل نشده و نخواهند شد خوب است آقايان ذاکرين کمتر ذلت اين خانواده را در منبر بخوانند چون فرق است ما بين مصيبت و ذلت آنچه امر شده است بذکر آن مصيبت است نه ذلت و فرق بين اين دو معنى واضح است نهايت آنکه قدرى سليقه و قريحه ميخواهد تا امتياز داده شود خدا اين نعمت را بما عنايت فرمايد انشاء اللّه تعالى توضيحا عرض مى‌کنم که اگر
جلد 1 صفحه 491
مقصود فقط گريه گرفتن نباشد توجه کنند ذلت چيزى است که شخص را در انظار خفيف مى‌کند و مصيبت چيزى است که شخص را صبور و مظلوم و راضى برضاى خداوند معرفى مينمايد و آن گريه که مطلوبست آن است که از روى معرفت بمقام و مظلوميت آنها باشد لذا ذکر امريکه مشعر بذلت و اهانت اين خانواده باشد و لو گريه‌آور باشد بنظر حقير جايز نيست اگر در کتابى هم نوشته شده باشد نبايد ذکر کرد چون مشمول تسامح در ادله سنن و مواعظ نيست علاوه بر آنکه دروغ است زيرا خداوند اولياء خود را دوست دارد و هيچوقت ذليل نميکند آنها را در هر حال عده اصحاب بدر بر طبق روايات ائمه معصومين سيصد و سيزده نفر بودند پس بپرهيزيد از خدا و ثبات در دين و جهاد داشته باشيد و راضى بذلت اولياء خدا و مؤمنين نشويد تا آنکه شکر نعمت خدا را که بشما فتح و ظفر عنايت فرموده بجا آورده باشيد شکر نعمت علم و اطلاع و سليقه و بيان شيرين و صوت حسن هم لازم است و آن آنستکه در غير مقام رضاى خداوند صرف نشود خداوند جزاى شاکران را عنايت خواهد فرمود انشاء اللّه تعالى.