تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَلا تَعْجَلْ عَلَيْهِمْ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا (84)
فَلا تَعْجَلْ عَلَيْهِمْ: پس مشتاب بر ايشان به عذاب، يعنى عجله مکن به عذاب آنها تا هلاک شوند و راحت شوى تو و مؤمنان از شرور آنها و زمين پاک گردد از آنها. إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا: جز اين نيست که مىشماريم براى ايشان ايام اجل آنها را، شمردنى که در آن غلط نباشد، و هر گاه آن ايام محصوره و انفاس معدوده منقضى شود، فرود آيد براى ايشان آنچه مقرر شده از انواع عذاب و عقاب. مراد آنست که چون ايام عمر آنها در سرعت انقضا مانند ساعتى باشد، پس خوشحال باش و تعجيل منما در نزول عذاب بر آنها و مثل اين است قوله:
«وَ لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ کَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ ما يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً مِنْ نَهارٍ» «1» و اين از ابلغ وعيد است.
از ابن عباس نقل است که چون اين آيه را بخواند گريست و گفت: (اخر العدد خروج نفسک اخر العدد فراق اهلک اخر العدد دخول قبرک) «2». ابن سماک که واعظ کوفه و معروف کرخى در مجلس او به شرف توبه رسيده بود و مرتبه عاليه يافته، روزى نزد مأمون اين آيه خواند و گفت (اذا کانت الانفاس بالعدد و لم يکن لها بالمدد فما اسرع ما تنفد) وقتى نفسها شمرده و مددى ندارد چقدر زود فانى گردد «3».
«1» سوره احقاف آيه 35.
«2» منهج الصادقين ج 5 ص 455.
«3» همان مدرک.
جلد 8 - صفحه 225