اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَقَد أَحصاهُم وَ عَدَّهُم عَدًّا (94)
هر آينه بتحقيق ما احصاء کرده‌ايم آنها را و شماره کرده‌ايم شماره کردني اشاره باين که علم الهي احاطه کرده بجميع افراد ملائکه و جن و انس مؤمن و کافر عادل و فاسق قاصر و مقصر مطيع و عاصي کوچک و بزرگ مرد و زن و تمام آنها در دفتر الهي ثبت و بتمام اعمال آنها و افعال آنها و اقوال آنها و نفس‌هاي آنها در پيشگاه الهي شماره دارد.
مسئلة- در موضوع علم الهي بين حکماء قديم اختلاف شديد است بالغ بر بيست و دو قول که ما در مجلد اول کلم الطيب در باب صفات متعرض شده‌ايم.
و قيل لا علم له بذاته- و قيل لا يعلم معلولاته الي آخر مزخرفاته، و تحقيق کلام اينکه است که علم از صفات ذاتيه است و عين ذات است و گفتيم که ذات
جلد 12 - صفحه 494
اقدس ربوبي حق صرف الوجود است و محدود نيست غير متناهي است ازلا و ابدا زيرا حد از لوازم ماهية است و خداوند ماهية از براي او نيست، چنان چه گذشت که موجب ترکيب ميشود، و گفتيم صفات ذاتيه عين ذات است، و چون وجود غير متناهي است جميع مراتب وجود را دارا است. و صفات ذاتيه مراتب وجود است، علم مرتبة من الوجود، قدرة حيات عصمت کبريايي و ساير صفات ذاتيه که برگشتش باين‌ها است، و اينکه صفات هم غير متناهي است و غير محدود، زيرا اگر محدود باشد وجود محدود ميشود و از وجوب وجود خارج ميشود و مستلزم امکان و احتياج و ترکيب است، لذا ميفرمايد:
لَقَد أَحصاهُم وَ عَدَّهُم عَدًّا و اينکه اختصاص بآنها ندارد جميع موجودات امکانيّه همين نحو که در تحت قدرت او است، مکشوف و معلوم نزد اوست ازلا و ابدا.