سوره مریم، آیه ۹۴ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۱
معنی کلمات و عبارات
«أَحْصَاهُمْ»: ایشان را سرشماری کرده است. شماره ایشان را داشته است.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- سلطه و سیطیره خداوند، بر تمامى موجودات با شعور آسمان ها و زمین «إن کلّ من فى السموت ... لقد أحصیهم»
«إحصاء» به معناى احاطه داشتن بر چیزى (لسان العرب) و یا به معناى شمارش کردن است; ولى دراین آیه به قرینه «عدّهم»، معناى احاطه و تحت سلطه خویش داشتن، مناسب تر به نظر مى رسد.
۲- احاطه کامل خداوند به خصوصیات و احوال موجودات هستى «لقد أحصیهم وعدّهم عدًّا»
جمله «لقد أحصاهم...» پشنوانه درستى سخن پیشین (آتى الرحمان عبداً) است و بیان مى دارد که همه موجودات - از ابتدا تا انتها - در قبضه خداوند و مقهور و حاکمیت او هستند. خداوند ویژگى هاى آنها را مى داند و خبرى که در باره عبودیت آنها داده است، از روى آگاهى کامل بوده است.
۳- آمار تمامى موجودات عاقل در آسمان ها و زمین، به طور دقیق در اختیار خداوند و احاطه علمى او است. «إن کلّ من فى السموت ... وعدّهم عدًّا»
۴- سلطه خداوند بر همه موجودات و برشمردن و ضبط دقیق تعداد آنها، نشانگر عبودیت کامل موجودات براى خداوند است. «ءاتى الرحمن عبدًا ... و عدّهم عدًّا»
این آیه، به منزله شاهد بر مدعاى آیه قبل است.
۵- موجودات جهان داراى نظم و آمار دقیق اند. «لقد أحصیهم وعدّهم عدًّا»
۶- موجودات ذى شعور جهان، متناهى اند. «لقد أحصیهم وعدّهم عدًّا»
به عدد و رقم درآمدن چیزى، نشانه متناهى بودن و پایان پذیرى آن است.
۷- نسبت دهندگان فرزند به خداوند، از احاطه کامل او بیرون نستند و مجازات الهى در انتظار آنان است. «لقد أحصیهم وعدّهم عدًّا»
در برداشت یاد شده، مرجع ضمیر مفعولى در «أحصاهم»، فاعل «قالوا» (در آیات پیشین) گرفته شده است. در این صورت آیه در مقام تهدید کسانى است که به فرزندگزینى خداوند قائل مى باشند و مراد از «مشخص بودن تعداد» این است که احدى از آنان نمى تواند از عقوبت این کار بگریزد.