اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بَلي إِن تَصبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ يَأتُوکُم مِن فَورِهِم هذا يُمدِدکُم رَبُّکُم بِخَمسَةِ آلاف‌ٍ مِن‌َ المَلائِکَةِ مُسَوِّمِين‌َ (125)
بلکه شما مؤمنين اگر صابر باشيد و ثابت باشيد و مقاومت کنيد و فرار نکنيد و اينکه مشرکين مراجعت کردند براي مقاتله با شما خداوند شما، شما را مدد ميدهد بپنج هزار ملک نشان‌دار.
ظاهر اينست که اينکه پنج هزار غير از آن سه هزار هستند که مجموعا هشت هزار ميشود نه اينکه دو هزار ضميمه آن سه هزار شود زيرا اينکه پنجهزار بانشان هستند و آنها بدون نشان.
و در حديث مروي در برهان دارد که اينکه سه هزار مأمور شدند در زمين بمانند تا زمان ظهور حضرت بقيّة اللّه (عج) در رکاب او باشند چنانچه چهار هزار ملکي که با فطرس براي ياري حسين عليه السّلام آمدند آنها هم در زمين ساکن شدند تا زمان حضرت حجّت عليه السّلام مطالبه خون ابي عبد اللّه عليه السّلام بکنند.
و ظاهرا اينکه قضيه در غزوه احد بود چنانچه معروف و مشهور بين مفسرين و ارباب حديث و علماء اعلام است، و مرحوم مجلسي عليه الرحمة در مجلد ششم بحار صفحه 485 الي 505 طبعة اولي در بيست صفحه مفصلا بيان فرموده بآنجا مراجعه شود و از وضع اينکه کتاب خارج است و ما فقط در شرح آيه مختصر بياني ميکنيم.
(بلي) ترقّي است يعني بيشتر و بالاتر و مهمتر از نصرت در بدر شما را نصرت ميفرمايد.
إِن تَصبِرُوا گذشت که صبر در هر مقامي بنامي مسمّي ميشود و در مقام جهاد شجاعت و ثبات قدم است حتي کشته يا ظفر يابد.
جلد 4 - صفحه 341
وَ تَتَّقُوا تقوي در اطاعت و ترک معصيت است و در اينجا ترک فرار از زحف است.
وَ يَأتُوکُم مِن فَورِهِم هذا و يأتوکم يعني مشرکين ميآيند شما را يعني مراجعت ميکنند از جنگ بدر که فرار کرده بودند برميگردند براي حرب با شما مِن فَورِهِم يا بمعني فوران غضب است که آنها با حال فوران غضب ميآيند بواسطه آنچه بر آنها در بدر از قتل و اسر و ذهاب مال وارد شده بود، يا از فور بمعني تعجيل و شتاب و سرعت ميآيند که اشاره بغزوه احد باشد از آنها وحشت نکنيد و استقامت ورزيد و بمحاربه با آنها قيام کنيد و فرار نکنيد.
يُمدِدکُم رَبُّکُم خداوند پشتيبان شما است و شما را مدد ميدهد.
بِخَمسَةِ آلاف‌ٍ پنج هزار من الملائکة از ملائکه مسوّمين با نشان و علامت که مشرکين آنها را مشاهده کنند و مرعوب شوند و فرار کنند.
و ظاهرا اينکه امداد پس از آني بود که مشرکين چيره شدند و بسياري از مسلمين را کشتند حتي خيال کردند که پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم هم کشته شده. عبد اللّه إبن قميئة الحارثي سنگ بطرف حضرت انداخت دندان مبارک و پيشاني منوّر و دماغ حضرت را شکست و فرياد زد من محمّد را کشتم و صدايي بلند شد (که گفتند شيطان بود) که محمّد کشته شد. و اينکه صدا بسمع مسلمين رسيد فرار کردند و بسمع مشرکين رسيد چيره شدند و حمله کردند، و پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم فرياد ميزد که من پيغمبرم کجا فرار ميکنيد صداي پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بمسلمين رسيد برگشتند و ملائکه بمدد مسلمين آمدند و مشرکين اينکه جمعيت زياد را که مشاهده کردند مرعوب شدند و فرار کردند و بالاخره فتح نصيب مسلمين شد.
و از وقايع مهمّه در اينکه جنگ قضيه حنظله است و او إبن ابي عامر است از قبيله خزرج و شبي که پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و اصحاب براي احد حرکت کردند حنظله شرفياب شد و استيذان کرد که امشب شب زفاف او است توقّف نمايد آيه شريفه
جلد 4 - صفحه 342
نازل شد إِنَّمَا المُؤمِنُون‌َ الي قوله تعالي فَأذَن لِمَن شِئت‌َ مِنهُم نور آيه 62، حضرت اجازه فرمود صبح حرکت کرد جنبا براي جهاد موقعي که رسيد احد چشمش بابي سفيان افتاد در تعقيب او حمله کرد و اسب او را پي کرد ابو سفيان افتاد و فرياد زد حنظله مرا ميکشد يک نفر از مشرکين باو حمله کرد و ضربتي بر او زد حنظله در تعقيب آن مشرک رفت و او را کشت و خودش هم افتاد و شهيد شد.
پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم فرمودند ملائکه بين آسمان و زمين در صحائف طلا او را از جناب غسل دادند و مسمّي شد بغسيل الملائکه.
و از قضاياي مهمه ديگر حکايت نسيبه دختر کعب مازنيه است موقعي که مسلمين فرار کردند و فقط علي عليه السّلام و ابو دجانه باقي ماندند و علي عليه السّلام دفع شرّ کفار را از رسول اللّه صلّي اللّه عليه و آله و سلّم مينمود، نسيبه که براي جراحي آورده بودند هم باقي ماند خدمت حضرت يک موقع چشمش افتاد به پسرش که فرار ميکند او را فرياد زد کجا فرار ميکني پسرش برگشت و حمله کرد بر مشرکين و يکي از مشرکين او را کشت نسيبه دويد و شمشير فرزندش را برداشت و حمله کرد بر آن مشرک و او را کشت و او هم کشته شد و قضاياي مهمه ديگر.