اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد مَنَنّا عَلَيک‌َ مَرَّةً أُخري (37) إِذ أَوحَينا إِلي أُمِّک‌َ ما يُوحي (38) أَن‌ِ اقذِفِيه‌ِ فِي التّابُوت‌ِ فَاقذِفِيه‌ِ فِي اليَم‌ِّ فَليُلقِه‌ِ اليَم‌ُّ بِالسّاحِل‌ِ يَأخُذه‌ُ عَدُوٌّ لِي وَ عَدُوٌّ لَه‌ُ وَ أَلقَيت‌ُ عَلَيک‌َ مَحَبَّةً مِنِّي وَ لِتُصنَع‌َ عَلي عَينِي (39)
و هر آينه بتحقيق منت گذارديم بر تو دفعه ديگري زماني که وحي نموديم
جلد 13 - صفحه 29
و فرستاديم بسوي مادر تو آنچه باو وحي شد اينکه بگذارد. موسي را در تابوت (صندوق) پس بينداز در دريا رود نيل ميگيرد او را دشمن من و دشمن او و القاء ميکنم در قلب او براي تو محبتي از جانب من و براي اينکه تو در نظر ما مصون و محفوظ بماني در جاي ديگر ميفرمايد (وَ لا تَخافِي وَ لا تَحزَنِي إِنّا رَادُّوه‌ُ إِلَيک‌ِ وَ جاعِلُوه‌ُ مِن‌َ المُرسَلِين‌َ) قصص آيه 6.
(و لَقَد مَنَنّا عَلَيک‌َ مَرَّةً أُخري) جميع نعم الهيه دنيويه و اخرويه منتيّه است احدي استحقاق ندارد تمام تفضل است فقط قابليت داشته باشد يا حکمت اقتضاء کند افاضه ميفرمايد ولي بليات تا استحقاق نباشد مبتلا نميشود و بسا بر انسان مشتبه ميشود بلا را نعمت مي‌پندارد و نعمت را بلا مثل اينکه بکفار مال و جاه و اولاد و مهلت ميدهد تصور ميکنند نعمت است لکن بلاء است (لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ) آل عمران آيه 172 و غير اينکه از آيات و مثل اينکه مؤمنين بسا بفقر و مرض و امثال اينها گرفتار ميشوند و بلا تصوّر ميکنند و حال اينکه نعمت است ارتفاع درجه و استکمال نفس بصفات حميده و نحو اينها و نعم الهيه دو قسم است عامه که شامل جميع ميشود و نعم خاصه که در مورد خاصي عنايت ميفرمايد مثل همين مورد که حمل مادر موسي مخفي ميشود تا حين ولادت و بمجرد تولد او بمادرش وحي ميشود که در سوره قصص ميفرمايد:
(وَ أَوحَينا إِلي أُم‌ِّ مُوسي أَن أَرضِعِيه‌ِ فَإِذا خِفت‌ِ عَلَيه‌ِ فَأَلقِيه‌ِ فِي اليَم‌ِّ وَ لا تَخافِي وَ لا تَحزَنِي إِنّا رَادُّوه‌ُ إِلَيک‌ِ وَ جاعِلُوه‌ُ مِن‌َ المُرسَلِين‌َ) آيه 6.
(إِذ أَوحَينا إِلي أُمِّک‌َ ما يُوحي) بعضي گفتند اينکه وحي الهام بقلب است بعضي گفتند در خواب ديد لکن القاء در قلب بتوسط ملائکه بنحوي که مورث علم شود چنانچه ميفرمايد (وَ إِنَّه‌ُ لَتَنزِيل‌ُ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ نَزَل‌َ بِه‌ِ الرُّوح‌ُ الأَمِين‌ُ عَلي قَلبِک‌َ لِتَکُون‌َ مِن‌َ المُنذِرِين‌َ) شعراء آيه 192- 194.
و در حديث است ميفرمايد
(روح القدس نفث في روعي انه لا يموت نفس
جلد 13 - صفحه 30
حتي تستکمل رزقه)
و اينکه يا الهام ملک يا القاء در قلب است يا بصورت بشري نازل ميشود چنانچه بر ابراهيم و لوط و مريم ظاهر شد.
(أَن‌ِ اقذِفِيه‌ِ) يعني في حفظ موسي و در باره او.
(فِي التّابُوت‌ِ) تابوت صندوقي بود که آب در داخل او وارد نشود و در آب فرو نرود.
(فَاقذِفِيه‌ِ فِي اليَم‌ِّ) آن تابوت را با موسي بينداز در دريا که رود نيل باشد و از پاي قصر فرعون آب جاري بود اينکه صندوق را مشاهده کرد گفت برويد از روي آب بگيريد آوردند درب صندوق را باز کردند طفلي تازه متولد شده در آوردند اراده کرد که او را بقتل رساند آسيه مانع شد گفت (وَ قالَت‌ِ امرَأَت‌ُ فِرعَون‌َ قُرَّت‌ُ عَين‌ٍ لِي وَ لَک‌َ لا تَقتُلُوه‌ُ عَسي أَن يَنفَعَنا أَو نَتَّخِذَه‌ُ وَلَداً) قصص آيه 8.
(يَأخُذه‌ُ عَدُوٌّ لِي وَ عَدُوٌّ لَه‌ُ) امّا عداوت فرعون با خدا چون دعوي الوهيّت ميکرد و امّا عداوت با موسي چه اندازه از اطفال بني اسرائيل را کشت که موسي بوجود نيايد.
(وَ أَلقَيت‌ُ عَلَيک‌َ مَحَبَّةً مِنِّي) خداوند محبّت را در قلب او انداخت و از قتل او در گذشت و در مقام بر آمد که براي او مرضعه پيدا کند هر که را آوردند موسي پستان او را نگرفت تا خواهر موسي از دور مشاهده کرد و شناخت و گفت اجازه ميدهيد من هم يک مرضعه در نظر دارم او را بياورم اجازه گرفت مخصوصا آمده بود براي اينکه مشاهده کند که امر بکجا منجر ميشود که در آيه شريفه ميفرمايد (وَ قالَت لِأُختِه‌ِ قُصِّيه‌ِ فَبَصُرَت بِه‌ِ عَن جُنُب‌ٍ وَ هُم لا يَشعُرُون‌َ) قصص آيه 10 (وَ لِتُصنَع‌َ عَلي عَينِي) صنع بمعني فعل و عمل است چنانچه ميفرمايد (صُنع‌َ اللّه‌ِ الَّذِي أَتقَن‌َ کُل‌َّ شَي‌ءٍ) نمل آيه 90.
و نيز ميفرمايد (وَ هُم يَحسَبُون‌َ أَنَّهُم يُحسِنُون‌َ صُنعاً) کهف آيه 104 و در اينجا بمعني تربيت و تغذيت است يعني امر ترا بکسي واگذار نکرديم و اتکال بغير ننموديم خود ترا نگاهداري کرديم و از شر دشمن حفظ نموديم.
31